Cập nhật lúc : Thứ sáu 27/12/2013 14:33

Làm nông không tốn tiền nhiên liệu (P3)

Mặc dù hiệu quả hai loại máy bơm thân thiện với môi trường được các nhà khoa học công nhận nhưng cả hai đều chưa được phổ biến trên toàn quốc.

Làm nông không tốn tiền nhiên liệu (P1)
Làm nông không tốn tiền nhiên liệu (P2)  

Giá cao và truyền thông hạn chế

Nguyên nhân trước hết nằm ở giá. Giá của một chiếc máy bơm chạy bằng tuốcbin từ 10 -15 triệu đồng. Tuy nhiên, để có thể vận hành máy, người sử dụng cần phải bỏ ra một khoản gấp từ 2- 4 lần để tạo độ dốc cho suối và xây điểm đặt máy. Ông Thuận, hàng xóm của tác giả máy bơm đã phải chi 20 triệu đồng và một người mới mua máy bơm vận hành ở Bình Phước đã phải đầu tư gấp đôi, 40 triệu để xây những con đập xi măng nhỏ tạo độ dốc.

Nói cách khác, để có thể hưởng lợi lâu dài, những người sử dụng đều phải có năng lực tài chính tốt để đầu tư cơ sở vật chất ban đầu. “Những người sử dụng đều là các chủ trang trại giàu có”, ông Nguyễn Thanh Cao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Kon Tum cho biết.

Hiện nay, chỉ có chủ các trang trại cà phê, cao su, tiêu, điều... mới đầu tư mua máy bơm nước tuốcbin để tưới cây hàng ngày.
Chiếc máy bơm xoắn ốc, nếu không được trợ giá và sản xuất tại Yên Bái, cao gần gấp đôi, từ 23-25 triệu đồng. Trong khi đó, thu nhập trung bình của người dân Yên Bái vào khoảng 5 triệu đồng/người/năm.

“Do giá cao nên khó nhân rộng mô hình trên”, ông Vũ Văn Vương, Trưởng phòng Quản lý Khoa học của Sở KH & CN Hà Giang cho biết. Sở KH & CN Hà Giang đã bỏ ra hơn 300 triệu đồng để mua 6 máy bơm xoắn ốc. Như vậy, vì tốn thêm chi phí vận chuyển và nhân công lắp đặt nên giá thành máy bơm tăng cao gấp 2 lần so với giá sản xuất tại Yên Bái.

Do chi phí ban đầu cao nên ít người sẵn sàng đầu tư nếu có thêm sự lựa chọn. “Tôi không thể thuyết phục những người khác mua máy vì họ đang dùng điện lưới có giá tốt”, ông Thuận, chủ một trang trại ở Bình Phước cho biết. “Nếu tôi ở gần điện lưới, tôi sẽ không mua máy bơm kiểu này.”

Ngoài giá cao, máy bơm thân thiện môi trường còn khó nhân rộng do truyền thông kém. Ngay ở hai địa phương thử nghiệm hai loại máy bơm, nhiều cán bộ của Chi cục Thuỷ lợi và Phòng chống lụt bão - phụ trách tưới tiêu nông nghiệp, Sở KH&CN tỉnh Kon Tum và tỉnh Yên Bái không biết và không quan tâm đến các sáng chế được Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh trao giải.

“Tôi chưa bao giờ nghe đến loại máy bơm này”, ông Lê Thanh Hà, Phó phòng Phòng chống Lũ lụt, Chi cục Thuỷ lợi và Phòng chống lụt bão Kon Tum cho biết. Nhiều đồng nghiệp của ông Hà ở Yên Bái cũng bày tỏ ngạc nhiên khi được hỏi về mô hình bơm xoắn ốc.

 
Chính quyền địa phương ba xã thí điểm của tỉnh Yên Bái đều ủng hộ máy bơm xoắn ốc, ông Phan Huy Cường, người theo dự án từ những ngày đầu cho biết. Tuy nhiên, không phải lãnh đạo nào trong tỉnh Yên Bái cũng biết về loại máy bơm thân thiện môi trường này.
“Truyền thông là điểm yếu của chúng tôi,” ông Phan Huy Cường, Chánh Văn phòng của Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Yên Bái cho biết: “Chúng tôi không có đủ nguồn lực tài chính để phổ biến mô hình và đó là lí do vì sao việc nhân rộng chưa được như mong đợi”.

Cá nhân năng động

Năm 2009, Việt Nam ban hành nghị định ủng hộ các hoạt động bảo vệ môi trường. Theo danh sách các hoạt động bảo vệ môi trường được nhà nước trợ cấp, hai loại máy bơm trên được xem là ứng dụng công nghệ giảm các bon. Điều đó đồng nghĩa với việc nghiên cứu và ứng dụng hai sản phẩm trên có thể được các cơ quan nhà nước tài trợ.

Tuy nhiên, các chi cục thuỷ lợi ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung – những đơn vị chịu trách nhiệm tưới tiêu nông nghiệp – chưa quan tâm phát triển các công nghệ tưới quy mô nhỏ.

“Hồ chứa nước và đập là các giải pháp tưới tốt nhất trong điều kiện biến đổi khí hậu ở miền núi”, bà Nguyễn Thị Hiền, một cán bộ phụ trách mảng tưới tiêu nông nghiệp, Chi cục Thuỷ lợi cho biết. Do vậy, nhiều cán bộ trong Chi cục chưa tính các mô hình tưới nước quy mô nhỏ trong các giải pháp giảm thiểu của báo cáo hàng năm. Thực tế trên cũng diễn ra ở Chi cục Thuỷ lợi và Phòng chống lụt bão Kon Tum và Đak Lak.

Vì lẽ đó, không có ngân sách nhà nước cho các giải pháp tưới tiêu quy mô nhỏ. Và ông Huân và ông Phiên không nhận được kinh phí nhà nước hỗ trợ trực tiếp. Chính sự năng động, đam mê sáng chế đã khiến họ tạo ra hai loại máy bơm có tính ứng dụng cao và thân thiện với môi trường.

 
Lần đầu vận hành trên suối Đăk Hring, máy bơm dùng sức nước để bơm nước của tác giả Trần Đình Huân đã chạy tốt sau hai năm nghiên cứu và cải tiến. Toàn bộ kinh phí sản xuất và lắp đặt đều do tác giả bỏ tiền túi thực hiện.
“Tôi đã đầu tư 40 triệu để cải tiến máy bơm”, ông Huân cho biết. Nếu không có sự hỗ trợ tài chính của các nhà tài trợ, tác giả đành trưng bày sáng chế của mình trên một trang web thương mại và chuyển giao công nghệ cho bất kỳ ai đề nghị. “Công nghệ của máy bơm đơn giản và tôi có thể hướng dẫn họ tự làm”. Ngoài ra, do không nhận được sự quan tâm của các công ty cơ khí cũng như nhà nước nên ông Huân cho biết mình không hào hứng cải tiến. “Tôi tạo ra sản phẩm này và không ai giúp tôi quảng bá,” nhà sáng chế 45 tuổi cho biết: “Tôi không muốn cải tiến nó dù có thể làm được điều đó”.

Tác giả của máy bơm xoắn ốc chọn phát triển ứng dụng sản phẩm thông qua hợp tác với một tổ chức địa phương. Từ 2008 -2010, CAERI hợp tác với Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Yên Bái để sản xuất 9 máy bơm theo phương thức nhận kinh phí của Sở KH&CN Yên Bái và Liên Hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) và kêu gọi sự đóng góp tài chính của dân địa phương.

CAERI là đơn vị duy nhất liên quan đến thủy lợi được nhận ngân sách nhà nước. “Chúng tôi chỉ tài trợ cho các dự án khoa học và công nghệ có khả năng thành công cao do ngân sách hạn chế”, ông Vũ Xuân Hợi, giám đốc Sở KH & CN Yên Bái cho biết: "Chiếc máy bơm xoắn ốc là dự án thuỷ lợi duy nhất mà chúng tôi tài trợ trong 10 năm gần đây". 

“Chiếc máy đầu tiên thử nghiệm nên miễn phí”, ông Phạm Văn Rỡ, một kỹ sư cơ khí và Phó Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Yên Bái cho biết: “Những hộ còn lại phải đóng góp 15% chi phí sản xuất”.

Ngoài bộ phận trục bơm, ông Trần Thanh Ca (trong ảnh) có thể mua các nguyên liệu ở thành phố Yên Bái và lắp đặt ngay tại xã Nghĩa Tâm.
Để giảm giá thành, hầu hết các bộ phận của máy bơm được sản xuất tại Yên Bái cho dù trụ sở chính của CAERI ở Hà Nội. “Hầu hết nguyên vật liệu đều được mua ở Yên Bái và sau đó lắp ráp ở một xưởng cơ khí nhỏ ở xã Nghĩa Tâm”, ông Phiên cho biết. Tác giả cũng đã chuyển giao kỹ thuật cho dân địa phương. “Ông Ca và sáu người nữa đã được tập huấn để lắp ráp máy bơm. 30 nông dân cũng được hướng dẫn để biết cách vận hành và sửa chữa máy bơm”, ông Rỡ cho biết.

Do nhận thức được tầm quan trọng của truyền thông nên một phần dự án đã được sử dụng để tổ chức một hội thảo giới thiệu mô hình máy bơm xoắn ốc bên bờ suối ở Yên Bái vào năm 2012. Và hội thảo thành công, thu hút sự tham gia các đại diện các cơ quan hoạt động ở miền núi. “Chúng tôi nhận được nhiều đơn đặt hàng từ các cá nhân và tổ chức mua máy ở khu vực phía Nam, miền Trung và miền núi phía Bắc”, ông Phiên cho biết.

Đặc biệt, một công ty tư nhân đề nghị được sản xuất máy bơm hàng loạt. “Công ty Hồng Hà cam kết sản xuất máy bơm với giá thành giảm một nửa vào năm 2014”, ông Phạm Văn Rỡ cho biết.

Thúy Bình

Một lãnh đạo của KH & CN Hà Giang đã nghĩ đến việc sử dụng một phần quỹ phát triển nông thôn để mua máy bơm cho các hộ gia đình nghèo. “Tôi sẽ kết nối việc mua máy bơm với các chương trình hỗ trợ phát triển miền núi như Chương trình 135, 30A và Chương trình Phát triển nông thôn mới,”ông Vũ Văn Vương, Trưởng phòng Quản lý Khoa học của Sở KH & CN Hà Giang cho biết.

Từ khóa: máy bơm tuốcbin , nhiên liệu , Kon Tum , Yên Bái , Tây Nguyên , KH&CN , sáng chế , bằng độc quyền

weatherThời tiết

Nhiều mây

27°C Nhiều mây

Các tỉnh/thành phố khác

GoldGiá vàng

Loại Mua Bán
SJC 1L 36,37 36,52
nhẫn SJC 99,99 5p,1c,2c,5c 33,55 33,85
nữ trang 99,99% 33,15 33,85

Nguồn  

ratingTỷ giá

Loại Mua Bán
USD 21.175,00 21.225,00
SGD 16.706,49 17.111,76
HKD 2.698,37 2.752,79
CHF 22.939,04 23.401,71
JPY 201,09 204,95

Theo Sacombank-SBJ