Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Anh hùng môi trường Goldman: Từ day dứt đến thúc đẩy thay đổi
26/04/2018 22:18
(HanoiTV) - Anh hùng môi trường Goldman Ngụy Thị Khanh tiết lộ bà tham gia loại bỏ hàng triệu tấn khí thải carbon dioxide vì day dứt trước ảnh hưởng của nhiệt điện với sức khỏe người dân.
Bà Ngụy Thị Khanh - Anh hùng Môi trường Goldman 2018

Bà Ngụy Thị Khanh, Giám đốc Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (Green ID), là đại diện Việt Nam đầu tiên và cũng là một trong hai người đại diện châu Á nhận Giải thưởng Môi trường Goldman năm 2018, vào ngày 23/4.

HanoiTV đã có buổi phỏng vấn bà Ngụy Thị Khanh về những thành tựu đáng nể được vinh danh toàn cầu.

HanoiTV: Chúc mừng bà Ngụy Thị Khanh đã nhận được Giải thưởng Môi trường Goldman. Bà có thể chia sẻ cảm nghĩ về giải thưởng này cũng như ý nghĩa của giải thưởng đối với bản thân bà?

Bà Ngụy Thị Khanh: Đây là giải thưởng môi trường lớn nhất hành tinh vinh danh các cá nhân có kỳ tích trong hoạt động bảo vệ môi trường ở năm châu lục và vùng đảo. Quá trình lựa chọn được bắt đầu từ tháng 5 hàng năm thông qua đề cử bí mật của mạng lưới các tổ chức môi trường quốc tế và cá nhân có ảnh hưởng gồm các nhà hoạt động môi trường, các nhà lãnh đạo của các tổ chức và các nhà hoạch định chính sách toàn cầu.

Sau khi có danh sách đề cử, trong năm tháng, Ban tổ chức thu thập thông tin, nghiên cứu toàn diện và kỹ lưỡng hoàn toàn bí mật về những người được đề cử thông qua các đối tác, cộng đồng mà người được đề cử làm việc cùng. Dựa vào kết quả nghiên cứu, Ban giám khảo gồm các thành viên trong Hội đồng của Quỹ và các chuyên gia hàng đầu về môi trường chọn mỗi châu lục một người tiêu biểu nhất và một người đại diện cho các vùng đảo.

Năm 2018, tôi vinh dự được nhận giải thưởng này với tư cách là đại biểu của Châu Á. Đây cũng là giải thưởng Goldman đầu tiên cho Việt Nam. Niềm tự hào này không chỉ của cá nhân tôi mà là niềm tự hào của Việt Nam khi được thế giới ghi nhận về nỗ lực hướng tới phát triển năng lượng sạch.

Bà Ngụy Thị Khanh phát biểu tại lễ trao giải ngày 25/4.

HanoiTV: Thông cáo báo chí của Ban tổ chức nhận định: "Bà Nguỵ Thị Khanh đã sử dụng các nghiên cứu khoa học và thúc đẩy các cơ quan nhà nước Việt Nam tham gia vào vận động cho các dự án năng lượng dài hạn bền vững và giảm sự lệ thuộc nguồn than ở Việt Nam. Những nỗ lực của bà đã giúp loại bỏ được 115 triệu tấn khí thải carbon dioxide từ Việt Nam mỗi năm." Bà có bình luận gì về những nhận xét này? Con số "115 triệu tấn khí thải carbon dioxide từ Việt Nam mỗi năm" được tính toán dựa trên cơ sở nào?

Bà Ngụy Thị Khanh: Ban tổ chức đã có cách nhìn nhận khách quan và hiểu về cách tiếp cận phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Họ đánh giá cao việc hợp tác giữa các bên phi lợi nhuận, các nhà khoa học và các cơ quan Nhà nước hướng về phát triển năng lượng bền vững. Con số 115 triệu tấn khí thải carbon dioxide giảm mỗi năm được ước tính là lượng phát thải tránh được khi Chính phủ cắt bỏ 20.000 MW nhiệt điện ra khỏi Quy hoạch điện 7 điều chỉnh. Công thức tính như sau:

20.000MW điện than mỗi năm sản xuất ra =20.000.000kW*6.000giờ/năm=120 tỷ kWh/năm. Mỗi kWh điện than sẽ sản ra khoảng 1kg CO2, nên ước tính giảm được khoảng 120 triệu tấn CO2 (dung sai 5 triệu tấn).

Bà Ngụy Thị Khanh chụp ảnh cùng những người nhận giải, ngày 25/4.

HanoiTV: Bà tham gia việc vận động này từ bao giờ và lý do nào thúc đẩy bà thực hiện trong thời gian dài như vậy? Những thành tựu nào đáng kể nhất mà bà và Green ID đã thực hiện?

Bà Ngụy Thị Khanh: Tôi bắt đầu nghiên cứu về vấn đề nhiên liệu hóa thạch và nhiệt điện than từ năm 2013 khi tìm hiểu về Quy hoạch điện 7 được phê duyệt năm 2011. Tôi nhận thấy có nhiều thách thức và rủi ro cho đất nước, cho môi trường không khí, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng nếu tất cả 75.000 MW nhiệt điện được xây dựng theo quy hoạch điện 7.

Sau những chuyến đi thăm các cộng đồng bị ảnh hưởng ở các địa phương cũng như những chuyến đi học tập thực tế ở Thụy Điển, Đan Mạch, Đức, Thái Lan về năng lượng tái tạo, tôi có niềm tin mãnh liệt vào cơ hội phát triển năng lượng sạch hơn cho Việt Nam.

Chúng tôi tự hào và vui mừng vì được tham gia đóng góp có ý nghĩa cho các quyết định sáng suốt của Đảng và Nhà nước liên quan tới phát triển điện hạt nhân và Quy hoạch điện 7 điều chỉnh năm 2016.

HanoiTV: Trong quá trình vận động, bà có thể chia sẻ trải nghiệm ấn tượng hoặc có tác động mạnh đến quyết tâm theo đuổi niềm tin mãnh liệt của mình?

Bà Ngụy Thị Khanh: Kết quả khảo sát cộng đồng ở xung quanh các nhà máy nhiệt điện ở ba miền, được thực hiện năm 2014-2015, đưa ra một bức tranh màu xám về vấn đề nguồn nước, không khí, sức khỏe cộng đồng và sinh kế lâu dài của người dân địa phương. Sau đó, khi tiếp cận với báo cáo nghiên cứu của đại học Harvard về tác động của ô nhiễm không do nhiệt điện với sức khỏe của người dân Việt Nam, tôi vô cùng day dứt và thôi thúc bản thân phải nỗ lực để tìm kiếm và thúc đẩy các giải pháp sạch thay thế nhiệt điện than.

Nhà hát lớn của thành phố San Francisco chật cứng người chúc mừng bảy anh hùng môi trường Goldman.

HanoiTV: Theo đánh giá cá nhân của bà, Việt Nam đang ở đâu trong việc thực hiện các dự án năng lượng dài hạn bền vững, trong sự so sánh với các nước trong khu vực, và trên thế giới?

Bà Ngụy Thị Khanh: Với quyết định hủy bỏ điện hạt nhân, giảm 20.000 MW nhiệt điện than trong quy hoạch điện và chiến lược phát triển năng lượng tái tạo với nhiều mục tiêu tham vọng, Việt Nam đã có những bước đi ban đầu đáng nể trong lộ trình chuyển dịch năng lượng. Chính sách hỗ trợ phát triển điện mặt trời và cơ chế bù trừ điện năng ban hành năm 2017 là một bước tiến đáng ghi nhận từ phía chính sách.

Tuy nhiên, việc thực thi các chủ trương, chính sách trên còn chậm chạp, chưa thu hút được sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Còn rất nhiều hiểu lầm và khoảng trống trong hiểu biết về năng lượng tái tạo (NLTT). Việc phát triển thêm các nhà máy nhiệt điện than với tổng công suất tới 55.000 MW vào năm 2030 đi ngược với xu thế phát triển năng lượng bền vững, thách thức an ninh năng lượng.

Việt Nam cần nắm bắt cơ hội để chuyển dịch nhanh hơn. So với khu vực, Thái Lan phát triển NLTT sớm và nhanh hơn Việt Nam. Philippines đã có Luật năng lượng tái tạo và Luật thuế Carbon đánh vào than. Trung Quốc nâng cấp các tiêu chuẩn phát thải để bảo vệ không khí, giảm và hạn chế xây mới nhiệt điện, đẩy mạnh phát triển NLTT. Các nước Châu Âu và nhiều bang ở Mỹ vẫn đang tiếp tục lộ trình chuyển dịch để thực hiện cam kết theo Hiệp định Paris.

HanoiTV: Ngày 25/4, bà đã nhận giải cùng sáu nhà hoạt động môi trường khác tại thành phố San Franscico (Mỹ). Bà có thể nói lại thông điệp bà chia sẻ với cộng đồng quốc tế?

Bà Ngụy Thị Khanh: Tương lai năng lượng của Việt Nam về đâu sẽ tùy thuộc vào lựa chọn hôm nay của chúng ta. Mỗi quyết định và mỗi đồng đô la đầu tư vào năng lượng hôm nay sẽ có ảnh hưởng tới Việt Nam và khí hậu trái đất trong mấy thập kỷ tới.

Nắm bắt cơ hội từ nguồn NLTT dồi dào và chi phí thấp, giảm mở rộng nhiệt điện than để đảm bảo tương lai năng lượng độc lập, bảo vệ không khí, nguồn nước và trái đất là sự lựa chọn đúng đắn nhất cho Việt Nam. Chính phủ các nước và các tập đoàn, các tổ chức tài chính quốc tế chấm dứt tài trợ và đầu tư cho nhiệt điện than ở Việt Nam. Có rất nhiều cơ hội đầu tư vào NLTT và sử dụng năng lượng hiệu quả ở Việt Nam. Điều này tốt cho cả Việt Nam và khí hậu toàn cầu.

Chúng ta không thể tạo ra “một trái đất thứ hai”. Vì vậy, chuyển dịch nhanh hơn sang năng lượng sạch là mệnh lệnh với chúng ta và vì các thế hệ tương lai.

Trân trọng cảm ơn bà!

Thúy Bình

(Ảnh do nhân vật cun

Từ khóa: Nguỵ Thị Khanhanh hùng môi trườngGiải thưởng Goldman