Chân dung nhân vật / Phóng sự ký sự
Chủ tịch FED Janet Yellen - công hay tội?
06/02/2018 08:31
(HanoiTV) - Ngày 5/2, tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), ông Powell chính thức tuyên thệ nhậm chức. “Thời đại Janet” của FED đã kết thúc, tuy nhiên, những tranh cãi liên quan đến “công hay tội” của bà thì vẫn chưa dừng lại.

Người tiền nhiệm của ông Powell, bà Janet Yellen không chỉ là người phụ nữ duy nhất đứng đầu FED trong 105 năm lịch sử của tổ chức này mà còn là chủ tịch đầu tiên của FED trong 40 năm qua không đảm nhận chức vụ này 2 nhiệm kỳ liên tục.

Ngày 17/11/2016, Chủ tịch FED Janet Yellen tham gia phiên điều trần của Uỷ ban Kinh tế Hỗn hợp Quốc hội Mỹ, trình bày về triển vọng kinh tế của nước này.

Tiến sỹ Harvard trở thành nữ Chủ tịch đầu tiên của FED

Năm nay 71 tuổi, bà Janet Yellen sinh ra trong một gia đình Do Thái ở Brooklyn, New York. Năm 1971, bà lấy bằng Tiến sỹ Kinh tế tại trường Đại học Yale và là người phụ nữ duy nhất trong số hơn hai mươi người có học vị này khi đó.

Sau khi tốt nghiệp, bà làm công tác nghiên cứu và giảng dạy trong vài năm. Năm 1994, dưới sự đề cử của cựu Tổng thống Clinton, bà Janet Yellen trở thành thành viên của FED, rồi lần lượt đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong chính phủ như Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Tổng thống, Phó Chủ tịch FED .v.v. Năm 2014, bà đảm nhận cương vị Chủ tịch FED, trở thành vị nữ chủ tịch đầu tiên của tổ chức này trong lịch sử hơn 100 năm FED.

Điều đáng nói là Giáo sư George Akerlof, chồng bà, cũng là một nhà kinh tế, từng giành giải Nobel năm 2001 vì những phân tích về thị trường có thông tin không đối xứng.

Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, Chủ tịch FED khi đó là Bernanke đã thực hiện các biện pháp điều tiết, trong đó có 3 lần nới lỏng chính sách tiền tệ nhằm phục hồi kinh tế, tạo việc làm. 
Phát triển bình ổn: tăng lãi suất, dần giảm nợ

Sau khủng hoảng năm 2008, FED thực hiện chính sách nới lỏng tiền tệ, thông qua việc in thêm một lượng lớn tiền mặt, mua trái phiếu chính phủ, trái phiếu thế chấp, thành công giải cứu thị trường nhưng cũng để lại một khoản nợ không nhỏ.

Làm thế nào để tăng lãi suất và giảm dần nợ trở thành gánh nặng cho người kế nhiệm chức Chủ tịch FED, cũng là vấn đề mấu chốt quyết định kinh tế Mỹ có thể phục hồi hay không. Chính trong bối cảnh này, bà Janet Yellen tiếp quản quyền lãnh đạo FED. Vào thời điểm nước sôi lửa bỏng này, với kinh nghiệm của một nhà kinh tế, bà Janet Yellen đã phân tích các số liệu kinh tế, kịp thời điều chỉnh chính sách. Từ năm 2014 đến nay, FED tổng cộng tăng lãi suất 5 lần. Bà chủ trương tăng lãi suất từ từ và cố gắng hết sức để kết nối trước với thị trường một cách công khai. Điều này cũng giúp tránh được tâm lý hoang mang, thúc đẩy chính sách tiền tệ Mỹ trở lại quỹ đạo.

Lúc mới nhậm chức, bà Janet Yellen từng tuyên bố: “cho dù công việc của chúng tôi cần được thực hiện thông qua thị trường tài chính, nhưng mục tiêu của chúng tôi là giúp đỡ người dân bình thường chứ không phải phố Wall”.

Chân thành: quan tâm dân thường, chủ trương “kinh tế chính nghĩa”

Trong những đánh giá về bà Janet Yellen, ngoài cẩn trọng, bình tĩnh, vẫn còn một từ khác, đó là chân thành. Đó có thể do sự quan tâm của bà đối với mỗi người dân thường trên thị trường lao động.

Trong phiên họp đầu tiên năm 2017, bà Janet Yellen từng thẳng thắn thừa nhận, thực tế đã cho thấy, nếu một đứa trẻ trưởng thành từ một gia đình nghèo khó thì khi lớn lên con đường thành công của nó cũng khó khăn hơn rất nhiều. Vì vậy, bà đề xuất quan tâm hơn đến giáo dục trẻ em cũng như đào tạo kỹ năng cho thanh thiếu niên, với tầm nhìn xa, lấy đầu tư cho giáo dục làm động lực tăng trưởng cho thị trường sau này. Ngoài ra, bà cũng cho rằng, các số liệu kinh tế ngoài tỉ lệ việc làm và kĩ năng lao động, cần phải xét đến “kinh tế chính nghĩa”, tức là giúp tất cả mọi người đều có thể lao động để có thu nhập ổn định, có ỹ nghĩa.

Ngày 2/1/2018, tổng thống Donald Trump đề cử ông Jerome Powell, thành viên Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ giữ chức Chủ tịch FED thay bà Janet Yellen.

 Janet Yellen là nữ kinh tế gia cuối cùng giữ chức Chủ tịch FED?

Kể từ năm 1979 đến nay, bà Janet Yellen là vị chủ tịch đầu tiên của FED không giữ cương vị này 2 nhiệm kỳ liên tiếp.

Có phân tích cho rằng, trong mấy chục năm qua, cho dù kinh tế Mỹ như thế nào, các nhà kinh tế và chủ nghĩa Keynes đều là con át chủ bài để trị quốc. Tuy nhiên, ngay từ khi nhậm chức, tổng thống Trump đã thực hiện “chủ nghĩa trọng thương” khác biệt. Đây có thể là một trong những nguyên nhân khiến bà Janet Yellen không được ông Trump đề cử. Là một người phụ nữ, bà được người người ca tụng vì những cống hiến của mình trong nhiều lĩnh vực như không phân biệt sắc tộc trong việc làm, cơ hội cho nữ giới trong lĩnh vực kinh tế, tấm gương sáng cho thành công của phụ nữ trong công việc .v.v. nhưng vẫn khiến mọi người thấy tiếc nuối vì không giữ được cương vị của mình.

Cương vị Chủ tịch FED của bà Janet Yellen kết thúc

Theo quy dịnh, sau khi kết thúc nhiệm kỳ, Chủ tịch FED vẫn có thể tiếp tục làm việc trong Hội đồng FED và nhiệm kỳ của bà Janet Yellen vốn có thể kéo dài đến ngày 31/1/2024. Tuy nhiên, bà đã tuyên bố sẽ không đảm nhận cương vị này sau khi thôi giữ chức Chủ tịch FED.

Trong nhiệm kỳ của bà Janet Yellen, tỷ lệ lạm phát được kiểm soát gần mức lý tưởng 2%, tỷ lệ thất nghiệp giảm còn 4,4%, mức thấp nhất 16 năm qua. Theo điều tra của "Nhật báo phố Wall", đa số các nhà kinh tế đều đánh giá bà Janet Yellen ở mức A. Sự thừa nhận của chính những người trong giới có thể coi là sự ghi nhận những công lao của bà trên cương vị Chủ tịch FED. Tuy nhiên, cũng có ý kiến chỉ trích cho rằng, do bà chỉ đặt mục tiêu kiểm soát lạm phát ở mức 2% khiến cho việc tăng lãi suất không đủ nhanh. Phe cánh tả cũng chỉ trích bà không có biện pháp cần thiết tăng lương cho tầng lớp trung lưu và giới cổ cồn. Ngoài ra, cũng có chuyên gia nhận định, bà không đủ kinh nghiệm về chính trị và ngoại giao, đặc biệt là trong quan hệ với Quốc hội.

Dù vậy, ít nhất có một điều có thể khẳng định, bà Janet Yellen sẽ nhận được những tràng pháo tay cổ vũ khi rời trụ sở FED.

  

An Nhiên

Chinanews.com

Từ khóa: Chủ tịch FEDJanet Yellen