Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Dân Cẩm Thanh đổi đời nhờ du lịch cộng đồng
22/06/2018 23:54
(HanoiTV) - Chị Nguyễn Thị Thắng ngại ngần nói về sự thoát nghèo của gia đình và hào hứng chia sẻ mô hình du lịch cộng đồng giúp chị và những người bạn của mình đổi đời.
Khoảng 450 hộ dân ở xã Cẩm Thanh sống nhờ chèo thuyền thúng du lịch và cung cấp các dịch vụ du lịch

Nhiều năm về trước, nhiều phụ nữ ở xã Cẩm Thanh, thành phố Hội An, thường xuyên mong chờ được vay vốn của Hội Phụ nữ xã. Song giờ không ai còn thiết tha vì họ đã dư dả. “Năm nay, không ai hỏi vay vốn dù quỹ có vài trăm triệu đồng,” chị Thắng khoe: "Ba năm trước, chúng tôi phải đợi đến lượt vay.”

Nhiều người từng dựa vào trợ cấp của Nhà nước đã tự chủ tài chính nhờ hưởng lợi từ mô hình du lịch cộng đồng ở rừng dừa nước Bảy Mẫu. 

Xem video clip về vai trò của phụ nữ Cẩm Thanh trong việc phát triển du lịch cộng đồng:

Cẩm Thanh, vùng đệm của Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm, có rừng dừa nước tuyệt đẹp, với những cây dừa cao từ 3-20m. Khu rừng 120ha có nhiều công năng. Cây dừa giữ đất khỏi sạt lở. Vùng nước dưới tán dừa là nơi sinh sản của 29-42 loài thủy hải sản.

Rừng dừa nước Bảy Mẫu rộng 120 ha, có 29-43 loài thủy hải sản sinh sống

"Sự tồn tại và phát triển của hệ sinh thái rừng dừa nước tại Cẩm Thanh rất quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng môi trường, giảm thiểu những tác động từ lưu vực sông và đại dương trước những tai biến thiên nhiên, biến đổi khí hậu và duy trì tính liên kết sinh thái, liên kết quần thể giữa hai trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của khu sinh quyển là quần đảo Cù Lao Chàm và vùng cửa sông Thu Bồn," ông Lê Ngọc Thảo, Phó giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm, nhận định.

Mô hình du lịch cộng đồng, được phát triển trong khuôn khổ dự án nhận sự hỗ trợ của Quỹ môi trường toàn cầu-Chương trình hỗ trợ các dự án nhỏ (GEF SGP), từ năm 2010-2013, với sự hợp tác chặt chẽ giữa bốn nhà: cộng đồng, công ty, chính quyền địa phương và nhà khoa học. "Các nhà quản lý làm công tác qui hoạch và định hướng phát triển cho từng khu vực, xác định sản phẩm đặc thù từng địa phương. Các nhà chuyên môn về bảo tồn, sinh thái, môi trường, ... đưa ra các ý kiến có giá trị, tránh sai lầm khi thực hiện. Tiếp đó là doanh nghiệp, không có họ, không có sản phẩm trọn vẹn vì họ có kiến thức, vốn và nguồn khách mang đến cho nông dân," ông Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hội An, cho biết: "Cuối cùng, chủ thể quan trọng nhất là người dân, có thể là hộ gia đình, dòng họ, hay cộng đồng thôn xóm. Chỉ khi họ tích cực và sống được bằng sản phẩm du lịch thì mô hình mới thành công."

Xem video clip về việc thực hiện mô hình du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng và có sự quản lý của Nhà nước

Để thực hiện công tác qui hoạch tốt, UBND thành phố Hội An định hướng Cẩm Thanh phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng, phân công ông Sơn chuyên trách phát triển du lịch cấp thành phố và ông Nguyễn Hùng Linh, Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Thanh, phụ trách du lịch cấp xã. Hàng chục doanh nghiệp cung cấp nguồn khách và cộng đồng là đối tượng duy nhất được phép thực hiện các tua du lịch thuyền thúng, lớp nấu ăn hay dịch vụ nghỉ trọ.

Thành phố Hội An cũng thường xuyên phối hợp với Ban quản lý Khu bảo tồn biển Cù Lao Chàm, mời người dân và doanh nghiệp bàn về hạn chế của mô hình tại các hội thảo và tọa đàm. Ý kiến các bên đều được tiếp thu và chọn lọc để triển khai thực tế.

Bốn bên (nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nhân và người dân) cùng thảo luận về mặt trái của du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng ở xã Cẩm Thanh

Đơn cử như, tại tọa đàm “Du lịch sinh thái Cẩm Thanh - thực trạng và giải pháp” (ngày 25/5), bốn nhà đã thẳng thắn phê phán các yếu tố có thể phá vỡ thành công của mô hình và gợi mở những cơ hội ngăn chặn. "Hiện có tình trạng người dân làm hết khả năng để có tiền "bo" cao nhất, hái lá dừa làm quà cho du khách, đánh bắt cá tận diệt," TS. Chu Mạnh Trinh, chuyên gia bảo tồn hệ sinh thái biển, thẳng thắn chỉ ra: "Chất thải và tốc độ xây dựng nhà cũng đang tăng".

Sự phát triển "nóng" của du lịch đe dọa phá vỡ cảnh quan sinh thái. Để nguy cơ này không thành hiện thực, các doanh nghiệp đề xuất ưu tiên bảo tồn. “Các doanh nghiệp thường chạy theo thị hiếu khách hàng, nhưng theo tôi làm du lịch sinh thái thì cần tạo thị trường để bán sản phẩm mới bền vững. Doanh nghiệp phải đủ bản lĩnh bán những gì chúng ta có. Chúng ta có văn hóa, thiên nhiên, lịch sử và con người. Tất cả du khách vào đây phải tôn trọng điều đó," ông Phan Xuân Thanh, Phó chủ tịch Hiệp hội du lịch tỉnh Quảng Nam, đề xuất.

Ông Phan Xuân Thanh, Phó chủ tịch Hiệp hội du lịch tỉnh Quảng Nam (đứng)

Sau khi lắng nghe ý kiến đóng góp giữa các bên, ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hội An, chuyên phụ trách về công tác bảo tồn, khẳng định những tồn tại trên phải được giải quyết. Giải pháp cụ thể là đánh giá sức tải của du lịch Cẩm Thanh, triển khai nhiều mô hình nông nghiệp sạch, phải sớm xây dựng bộ Nguyên tắc ứng xử du lịch sinh thái tại Cẩm Thanh.

Bên cạnh tạo diễn đàn mở để liên tục đổi mới, thành phố Hội An còn xác định được nguồn thu ổn định cho hoạt động quản lý mô hình. Cụ thể là, Cẩm Thanh thu phí 30.000 đồng/người/lượt tham quan rừng dừa nước Bảy Mẫu. Khoản tiền này dùng để chi trả công tác điều hành và bảo vệ môi trường. Nhờ ở gần phố cổ Hội An, tua rừng dừa nước dễ dàng thu hút khách muốn kéo dài thời gian khám phá vùng phụ cận.

"Trong sáu tháng đầu năm 2018, xã đón trên 300.000 lượt khách với doanh thu bán vé gần 9 tỷ đồng, tăng ba lần so với cùng kỳ năm trước," ông Nguyễn Hùng Linh cho biết. "Khoảng 450 hộ dân sống dựa vào du lịch và thu nhập từ 150.000-200.000 đồng/người/ngày." 

Người dân hiểu tầm quan trọng của rừng dừa nước Bẩy Mẫu nên có ý thức bảo tồn tốt hơn. Theo khảo sát năm 2017 của Viện Hải dương học Nha Trang, khu  vùng chuyển tiếp giữa hệ sinh thái lưu vực Thu Bồn và Cù Lao Chàm có 506 loài động thực vật, trong đó có 67 loài cá trong khu vực cửa sông và khu vực rạn san hô Cù Lao Chàm.

Người dân thảo luận xây dựng bản đồ rừng dừa nước ở thôn Thanh Tâm Đông (xã Cẩm Thanh)

Thành công của mô hình đã thúc đẩy chính quyền Hội An giao rừng cho cộng đồng và mở thêm tuyến tham quan mới để giảm sức tải cho khu vực rừng dừa. "Chúng tôi sẽ chuyển giao việc quản lý (cấp quyền sử dụng đất - PV) cho người dân để bảo tồn tốt hơn," ông Linh, cho biết: "Ngoài ra, một tua tham quan kết nối giữa rừng dừa nước, ruộng lúa và vườn rau cũng đang được xây dựng." Dự kiến, khoảng 50 ha rừng dừa nước tại thôn Thanh Tam Đông được giao cho cộng đồng quản lý.

Thúy Bình

Từ khóa: xã Cẩm Thanhdu lịch cộng đồngKhu bảo tồn biển Cù Lao Chàm