Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Ghé thăm Văn Miếu Mao Điền dịp đầu Xuân
29/01/2020 09:21
(HanoiTV) - Từ thời xa xưa, trấn “xứ Đông - Hải Dương” đã nổi tiếng với truyền thống hiếu học, nên từ khoa thi đầu tiên dưới triều Lý đến khoa thi cuối cùng của nhà Nguyễn, trấn Hải Dương đều có người đỗ đạt. Ngày nay, cứ vào dịp đầu năm, người dân Hải Dương lại nô nức tới Văn Miếu Mao Điền để dâng hương và xin chữ đầu năm phù hợp với ước nguyện của mình.
Phía bên ngoài Văn miếu Mao Điền. 

Văn miếu Mao Điền ở tại thôn Mậu Tài, xã Cẩm Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương, ngay cạnh đường quốc lộ số 5 từ Hà Nội đi Hải Phòng, nằm cách thành phố Hải Dương khoảng 15km về phía Tây, Văn miếu Mao Điền được biết đến như là một công trình kiến trúc cổ kính, có lịch sử mấy trăm năm.

Cổng tam quan xây dựng vững chắc, quy mô lớn và thiết kế cầu kỳ, phía trên là khuê văn các có kiến trúc giống với khuê văn các ở Văn Miếu Quốc Từ Giám.

Được khởi dựng vào thời Lê sơ (thế kỷ XV). Văn miếu Mao Điền có quy mô và lịch sử lâu đời đứng thứ 2, chỉ sau Văn miếu Quốc Tử Giám. Đây là di tích lịch sử thờ Khổng Tử và tôn vinh các bậc Đại khoa Nho học tiêu biểu cho truyền thống văn hiến, đồng thời với Văn miếu là trường thi Hương của người dân tỉnh Đông- trấn Hải Dương.

Văn miếu Mao Điền, được xếp hạng di tích lích sử quốc gia năm 1992. 

Nơi đây thờ Khổng Tử và tôn vinh các bậc nho học tiêu biểu cho truyền thống văn hiến của tỉnh Hai Dương. Địa danh Mao Điền theo văn bia ghi lại mang ý nghĩa : Mao là cỏ lau, Điền là ruộng cấy. Như vậy, từ xa xưa Mao Điền là một vùng đất bằng phẳng có nhiều cỏ lau.

Theo con đường hai bên cây cối được cắt tỉa khéo léo dẫn vào văn miếu, qua cổng tam quan đồ sộ, du khách sẽ nhìn thấy cây gạo cổ thụ hơn hai trăm năm tuổi in bóng dưới hồ nước xanh mát.

Bên cạnh vẻ trang nghiêm, tĩnh mịch của những tòa nhà cổ kính là một hồ nước rất rộng được thả sen. Vào mùa hè, nhiều người thích đến đây để đứng trên chiếc cầu cong duyên dáng, ngắm sen nở rộ hồng rực cả mặt nước, hít hà hương thơm thoang thoảng trong bầu không khí trong lành. Tương truyền, cây gạo cổ thụ bên hồ được trồng vào năm Cảnh Thịnh thứ 9 (1801). Hai bên tả, hữu trước dãy điện thờ chính là lầu chuông Đồng, trống Đại được thiết kế theo phong cách kiến trúc truyền thống với hai tầng tám mái bằng gỗ lim giản dị mà đẹp mắt. Chuông Đồng nặng hơn một tấn, cao 1,5m. Trống Đại có đường kính miệng 1,5m, dài gần 2m.

Sảnh chính của văn miếu với gian nhà giữa và gác chuông, gác trống hai bên.

Từ giữa thế kỷ thứ XV, với chủ trương mở mang việc học hành và đào tạo nho sĩ, quan lại... nhà Lê đã cho xây dựng một loạt những trường quốc lập, trong đó có văn miếu Mao Điền. Đằng sau văn miếu là trường thi Hương. Quy mô cả hai công trình rộng tới 3,6ha. 

Dịp đầu năm, khu vực gác chuông được dành làm điểm tới xin chữ.
Nhiều người dân Hải Dương tới Văn Miếu Mao Điền xin chữ nhằm gửi gắm những ước nguyện cho một năm tốt lành.

Văn miếu xây dựng theo hướng nam gồm các hạng mục: nhà bái đường, hậu cung mỗi tòa bảy gian xây theo kiểu chữ Nhị, gác khuê văn, gác chuông, gác khánh, đài nghiên, tháp bút... Điện thờ chính bao gồm hai tòa nhà lớn bảy gian có mái cong vút, chạm trổ hình rồng, phượng sánh đôi. Nhà trong thờ Khổng Tử. Nhà ngoài là nơi tụ hội bái lễ của các bậc quan trường học giả. Hai bên là hai dãy nhà năm gian đối diện nhau, do nằm ở hai hướng đông và tây nên người dân nơi đây vẫn quen gọi là Đông vu, Tây vu. 

Năm nay, trường thi Hương được tái hiện tại Văn Miếu thu hút nhiều du khách tới thăm quan.
Bên trong trường thi là những lều thi được làm từ tre nứa.

Hai di vật cổ nhất của văn miếu Mao Điền là chiếc lư hương bằng đá trên bàn thờ công đồng và chiếc khánh đá từ thời Tây Sơn. Chiếc khánh đá trải qua năm tháng đã bị mẻ một bên tai nhưng có âm thanh trong trẻo và lạ tai. Đặc biệt hơn, khánh khi bị đánh ba tiếng liên tiếp sẽ phát ra ba âm thanh khác nhau.

Cổng vào khu vực bia ghi danh các tiến sỹ đỗ đạt.

Phía trong hậu cung của văn miếu là nơi thờ chín bài vị của danh y Tuệ Tĩnh; Nhà giáo Chu Văn An, Lưỡng quốc Trạng Nguyên Mạc Đĩnh Chi (thời Trần, thế kỷ XIII-XIV); Danh nhân văn hoá thế giới, Anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi (thời Lê sơ, thế kỷ XV); Trình quốc công Nguyễn Bỉnh Khiêm (thời Mạc, thế kỷ XVI); Đại danh y, Thiền sư Tuệ Tĩnh, Nhập Nội hành khiển Phạm Sư Mạnh (thời Trần, thế kỷ XIII- XIV); Thần toán Vũ Hữu (thời Lê sơ, thế kỷ XV) và nữ tiến sĩ đầu tiên của nước ta là bà Nguyễn Thị Duệ (thời Mạc, thế kỷ XVI).

Phía ngoài trường thi là những bức ảnh tư liệu giới thiệu về các quan chấm thi, các quan giám khảo xưa.
Văn bia đề danh 637 Tiến sĩ trấn Hải Dương, được dựng trong 2 nhà bia. Văn bia biên soạn bằng song ngữ, mặt trước bằng Hán văn, gồm 4 vạn chữ, là văn bia Tiến sỹ dài nhất Việt Nam.

Sách sử kể lại rằng ngày xưa việc tế lễ và học tập diễn ra rất đông vui. Hằng năm vào ngày đầu tháng Hai và ngày đầu tháng Tám, trấn Hải Dương tổ chức lễ tế Khổng Tử, các quan đầu trấn, đầu phủ cùng cử nhân, tiến sĩ về làm lễ trọng thể, nêu cao truyền thống hiếu học và tôn sư, trọng đạo. Ngày nay, với những lầu gác đã rêu phong, du khách vẫn hình dung được vẻ trang trọng của nơi đại diện cho nền nho học một thời.

Người dân và du khách nô nức tới Văn Miếu Mao Điền dâng hương và xin chữ đầu năm.

Mai Phương

Từ khóa: Văn MiếuMao ĐiềnCẩm GiàngHải Dươngdâng hươngxin chữhiếu họctrường thi Hương