Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Giếng cổ - Dòng chảy văn hóa nơi phố cổ Hà Nội
31/07/2019 08:00
(HanoiTV) - Rải rác trong các con ngõ của “36 phố phường” ngày nay vẫn còn một số giếng khơi nước trong mát gợi nhớ lại những kí ức về Hà Nội xưa.
Giếng ở 19 ngõ Tạm Thương, nước giếng mùa hè thì mát, mùa đông lại ấm hơn nước máy.

Cách đây khoảng 50 năm, những chiếc giếng khơi là một phần không thể thiếu của Hà Nội tạo nên nét "văn hóa giếng". Đó không chỉ là nơi lấy nước mà còn thành chỗ tụ tập của đám trẻ con mỗi khi đi đá bóng về; nơi những ánh mắt của trai gái trao nhau mỗi khi gánh nước, rửa rau; chốn để các bà nội trợ chia sẻ câu chuyện tưởng như không bao giờ hết. Cánh đàn ông còn thả cả chai bia xuống giếng để làm lạnh.

Người dân vẫn sử dụng giếng ở số nhà 13 Hàng Chuối để sinh hoạt. Bên giếng vẫn còn bàn thờ thần giếng. (Ảnh: Vnexpress)

Khi có nước máy, giếng vẫn được dùng vì cả xóm phải dùng chung một vòi nước công cộng. Mất nước máy, giếng là lựa chọn duy nhất của dân trong phố. Khi nước máy vào từng nhà thì giếng khơi bị bỏ quên. Giá đất nhảy vọt, có nhiều giếng đã bị lấp đi dành đất để sinh sống, kinh doanh hoặc đô thị hóa. Bên cạnh đó, một số giếng ô nhiễm hoặc cạn nước nên bị lấp đi. Sân giếng chung co hẹp lại để dùng cho mục đích khác. Nguồn nước mát trong từ giếng khơi không còn được trọng dụng, người dân quên dần tính cộng đồng nơi sân giếng.

Giếng ở số 1 ngõ Nhà Chung. Theo ông Toàn, 64 tuổi, một người dân sống cạnh giếng cho biết, giếng được xây cùng thời với Nhà Thờ Lớn Hà Nội.

Tuy nhiên, trong lòng phố cổ Hà Nội vẫn còn sót lại một số giếng dùng được. Người dân xung quanh vẫn dùng nước giếng để tắm giặt hoặc rửa xe... Hơn thế, với những người cao tuổi, dùng nước giếng còn là thói quen, hoài niệm. Những chiếc giếng giữ cho phố phường Hà Nội một nét lạ, nét riêng về thời đã xa. Chúng gợi ký ức về nét văn hóa làng xã một thời ở phố cổ Hà Nội.

Giếng tại số nhà 86 phố Hàng Trống

Theo bà Hòa, một người sống ở số nhà 86 phố Hàng Trống, giếng gần 100 tuổi do người chủ trước thuê thợ về đào. Sau đó, người chủ sang Pháp sinh sống và hiện đã mất. Người dân trong xóm mang nước đi xét nghiệm và được cơ quan chức năng khuyến cáo là không dùng để ăn uống.

Giếng khơi tại 15 ngõ Phủ Doãn 

Giếng khơi trong phố cổ vẫn còn nguyên vẹn như ban đầu. Thành giếng chủ yếu được xây bằng gạch đỏ. Qua thời gian, những viên gạch bị bào mòn, nhẵn bóng. Đường kính của những chiếc giếng khoảng trên dưới 1m và sâu hơn 2m nhưng từ bao năm nay chưa bao giờ hết nước. Hiện nước giếng vẫn còn trong veo nên được nhiều người sử dụng làm nước sinh hoạt.

Giếng cổ trong khuôn viên đình Yên Thái, ngõ Tạm Thương

Trong khuôn viên đình Yên Thái, ngõ Tạm Thương cũng có một chiếc giếng cổ mới được trùng tu phần thành giếng. Theo người dân sinh sống ở đây cho biết , giếng có từ khi làm đình, khoảng 300 năm tuổi.

Giếng tại số nhà 20 ngõ Huyện
Giếng ở 40 Hàng Bông

Đoàn kịch nói Hà Nội thuê thợ về đào giếng ở 40 Hàng Bông để phục vụ diễn viên vì trước kia đây là nơi tập của đoàn. Trên thành giếng ghi rõ năm đào là 1968.

Giếng ở ngõ Hàng Chỉ

Nước giếng ngõ Hàng Chỉ vẫn được dùng trong sinh hoạt của các hộ xung quanh. Dưới giếng có nuôi cá để khi nước ô nhiễm cá chết người dân sẽ dọn giếng. Hiện cạnh giếng là quán cà phê Giếng cổ.

Giếng trong phố Hàng Bút

Trong khắp phổ cổ Hà Nội vẫn còn khá nhiều giếng khơi được người dân sử dụng, trong đó phải kể đến “giếng Liên khu 1” trong phố Hàng Bút ( Hoàn Kiếm, Hà Nội). Mọi người vẫn thường gọi đây là “ giếng liên khu 1” vì nó được Đội tự vệ thành ngày xưa đóng quân ở đây đào lấy nước ăn.

Giếng ở số nhà 39 Lý Quốc Sư

Giếng ở số nhà 39 Lý Quốc Sư được đào khoảng năm 1960. Lúc đó, mỗi nhà trong xóm phải góp 5 đồng để trả công thợ. Hiện nước giếng vẫn còn nhưng ít dùng nên bị bẩn.

Khi nước máy đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của người dân, và những bể nước inox đang ngày càng được ưa chuộng trên khắp phố phường, thì ở một vài con ngõ nhỏ giữa lòng phố cổ, những chiếc giếng khơi từ xa xưa vẫn còn sót lại, giữ lại cho phố phường Hà Nội một nét lạ, nét riêng về thời đã xa.

Mai Phương

(Tổng hợp)

Từ khóa: giếng cổphố cổHà Nộingõphố phườngLý Quốc SưHàng ChỉHàng BútHàng Bôngvăn hóangười dân