Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Khắc dấu thủ công - nghề truyền thống được lưu giữ trong phố cổ
02/08/2019 11:51
(HanoiTV) - Theo dòng chảy của thời gian, nghề cũ nơi phố cổ đã gần như mai một. Nhưng giữa nhịp sống đổi thay của phố phường hiện đại vẫn còn những người yêu nghề, gắn bó với nghề cổ. Họ đang từng ngày góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của phố nghề Hà Nội.
Tại phố cổ Hà Nội vẫn còn lác đác một vài cửa hàng còn lưu giữ được thú chơi khắc dấu cá nhân bằng vật liệu gỗ. (Ảnh: Vnexpress)

Dạo quanh một vòng phố Hàng Quạt và Tô Tịch, có thể thấy giữa nhịp sống hối hả và buôn bán tấp nập, hình ảnh những người ngồi cặm cụi chạm khắc trên thớ gỗ với những con dấu nhỏ nhiều hình thù khác nhau treo bên ngoài cửa hàng.

Đặc trưng của cửa hàng này là những người thợ cặm cụi làm việc bên một chiếc bàn nhỏ ở trước cửa, bao quanh bởi hàng loạt khuôn gỗ cùng những con dấu với nhiều hình vẽ và kích cỡ khác nhau.

Rất hiếm hoi người trẻ theo đuổi nghề khắc dấu truyền thống. (Ảnh: tienphong)

Khắc dấu thủ công là một nghề lâu đời của Hà Nội đã có từ hàng trăm năm nay. Bên cạnh họa tiết thường thấy, những con dấu ngày nay còn là món quà lưu niệm với nội dung đa dạng theo sở thích của khách du lịch trong và ngoài nước, giá 70.000 - 100.000 đồng.

Nghề khắc dấu đòi hỏi sự kiên trì, tỷ mỉ và óc sáng tạo tinh tế. 

Ông Phạm Văn Toàn, người làm nghề hơn 45 năm ở phố Hàng Quạt cho biết, gỗ thừng mực là loại thích hợp nhất để làm con dấu, có đặc tính nhẹ, mịn và thấm mực đều. Ông Toàn thường đặt sẵn các phôi gỗ, khi có khách mua con dấu sẽ mài nhẵn bề mặt và khắc hình lên.

Khâu khắc dấu được người thợ thực hiện rất tỉ mỉ. 

Khách có thể chọn hình trực tiếp tại cửa hàng hoặc gửi file ảnh theo sở thích. Các hình này được người thợ in hoặc vẽ lên bề mặt rồi đo, khắc bằng tay. Ông Phạm Văn Quang, một người làm dấu khác ở đầu phố Hàng Quạt chia sẻ, công việc này đòi hỏi sự tập trung và tỉ mỉ. “Dù công cụ cũng chỉ có dao với đục nhưng mỗi người thợ lại có nét riêng, thể hiện trong sản phẩm mình làm ra”.

Người chơi dấu không tốn nhiều công nhưng để tạo được ý nghĩa, sự mới lạ thì phải cần đến chiều sâu tâm hồn. (Ảnh: Kiều Dương)
Dao để khắc các chi tiết nhỏ như đường viền, nét chữ; đục dùng cho những mảng lớn. Suốt quá trình làm, con dấu được đặt trên một dụng cụ bằng gỗ, rỗng ruột để người thợ tiện thao tác.
Bộ đồ nghề của người làm dấu thủ công gồm bút, thước để kẻ, vẽ viền, dao, đục và những tờ giấy trắng phác thảo ý tưởng của khách.

Theo các nhà nghiên cứu, nghề khắc dấu vốn có khởi nguồn từ vùng đất làng nghề chạm khắc gỗ ở xã Tiền Phong, huyện Thường Tín (Hà Tây cũ) từ cách đây hàng trăm năm. Những cửa hiệu khắc dấu lâu đời ở Hà Nội vẫn duy trì việc chế tác họa tiết cổ truyền như chữ triện, các bản khắc tranh thờ, tranh dân gian và khuôn làm bánh thủ công.

Những con dấu kiểu xưa cũ theo phong cách của người chơi thư pháp.

Hiện chỉ có ở phố Tô Tịch, Hàng Quạt, Tạ Hiện là có cửa hàng khắc gỗ. Thời gian gần đây, thú chơi dấu lan sang cả người nước ngoài. Khách du lịch từ các nước biết khắc dấu cá nhân là một trong những thú chơi ở phố cổ nên đổ đến tìm mua rất nhiều.

Ngày nay, các con dấu được sáng tạo với đủ hình dạng và kích thước. (Ảnh: nguoihanoi)

Vài năm gần đây, các cửa hàng còn nhận làm thêm con dấu in hình chân dung, phong cảnh với giá cao gấp bốn đến năm lần các họa tiết thông thường (khoảng 250.000 - 350.000 đồng). Một người thợ làm nghề giải thích, loại dấu chân dung này đòi hỏi phải có tay nghề cao, cần nhiều thời gian để hoàn thiện nên giá sẽ đắt hơn.

Con dấu in hình chân dung. (Ảnh: Vnexpress) 
 Những con dấu với hình phức tạp có giá đắt gấp 3 đến 4 lần so với con dấu thông thường.

Anh Nguyễn Quốc Hùng cho biết đã quen với công việc khắc dấu bởi đây là nghề gia truyền. Giờ  không chỉ có người dân Hà Thành yêu thích các con dấu được trạm khắc thủ công, mà nhiều du khách nước ngoài cũng tới tìm hiểu về nghề làm con dấu truyền thống. Nhiều bạn trẻ còn tới mua về làm quà lưu niệm cho gia đình hoặc bạn bè.

Du khách nước ngoài say sưa thưởng thức nét tài hoa, khéo léo của người thợ thủ công phố nghề Hà Nội.

Mai Phương

(Tổng hợp)

Từ khóa: phố cổHà Nộinghề truyền thốnglàng nghềkhắc dấuthợ thủ côngphố nghềhình chân dungcon dấu