Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Các nhà kinh tế môi trường Việt Nam nổi danh Đông Nam Á
10/11/2016 15:08
(HanoiTV) - Các nhà kinh tế môi trường Việt Nam đã tiến vượt bậc về chuyên môn và ghi dấu ấn trong sự phát triển ngành này ở Đông Nam Á, sau hơn 20 năm hội nhập.

Đây là nhận định chung của nhiều nhà kinh tế môi trường khu vực và quốc tế sau khi làm việc nhiều năm cùng với các đồng nghiệp người Việt. Ngành Kinh tế môi trường xem xét vấn đề môi trường dưới góc độ kinh tế. Nói cách khác, ngành này lượng hóa giá trị môi trường và nghiên cứu áp dụng các công cụ kinh tế như thuế, hạn ngạch để giúp giảm ô nhiễm môi trường cũng như khai thác tối ưu tài nguyên thiên nhiên.

Các nhà nghiên cứu Việt làm việc cùng các đồng nghiệp nước ngoài. Ảnh: EEPSEA

"Khi tôi đến Việt Nam (VN), năng lực nghiên cứu ở đây rất thấp", Giáo sư Nancy Olewiler, một nhà kinh tế môi trường nổi tiếng thế giới, vừa nói vừa giơ ngón tay hình số 0 nhận định: "Đến giờ, các nhà nghiên cứu VN có bước tiến mạnh hơn bất kỳ nước nào mà tôi biết". Giáo sư Nancy hiện đang giảng dạy về chính sách môi trường tại Đại học Simon Fraser (Canada).

Phó Giáo sư Budy Resosudarmo, Chủ tịch Tổ chức Hội nghị Khoa học Khu vực Thái Bình Dương (PRSCO) nhận xét: "Ban đầu các nhà nghiên cứu VN gặp khó khi tiếp cận các phương pháp, mô hình nghiên cứu và xu thế nghiên cứu trên thế giới. Nhưng giờ, các dự án nghiên cứu của họ đều có chất lượng và tiến xa so với đồng nghiệp khu vực từng cùng xuất phát điểm (Indonesia, Philippines, Lào, ...)

"Các nhà kinh tế môi trường VN thực hiện các dự án rất xuất sắc với chất lượng cao", TS Herminia Francisco, Giám đốc Chương trình Kinh tế môi trường Đông Nam Á (EEPSEA) cho biết: "Tôi nghĩ thay đổi lớn nhất của họ là sự trưởng thành về học thuật. Năm 1994, ngành kinh tế môi trường chưa phát triển ở đây. Đến giờ, ngành này đã có chương trình đại học và sau đại học. Các nhà nghiên cứu VN luôn khao khát học hỏi".

TS Herminia Francisco đã theo sát sự trưởng thành của ngành kinh tế môi trường khu vực Đông Nam Á suốt 20 năm qua (từ năm 1996 đến nay) khi EEPSEA đưa các nhà kinh tế học nổi tiếng thế giới về giảng dạy tại các cơ sở nghiên cứu của Việt Nam và các nước khác trong khu vực từ năm 1993 - 2016.

Từ học viên đến ... cộng sự

Năm 1996, nước ta gần như không có tên tuổi trên bản đồ học thuật ngành kinh tế học môi trường khi số lượng các nhà khoa học thuộc lĩnh vực này đếm chưa hết một bàn tay. Vì vậy, ngay cả khi nhiều tổ chức quốc tế như EEPSEA cung cấp học bổng nâng cao năng lực học thuật, chỉ có 1, 2 nhà nghiên cứu đủ tiêu chuẩn tham gia. 

Nhưng đến nay, nhiều nhà kinh tế tự tin hoạt động tầm khu vực. Họ thành giảng viên, thẩm định các công trình khoa học, tham gia các nghiên cứu xuyên quốc gia và thậm chí thành người xét duyệt các dự án nghiên cứu. 

TS Phạm Khánh Nam trình bày kế hoạch phát triển Chương trình đối tác EEPSEA. Ảnh: EEPSEA

Đơn cử như TS Phạm Khánh Nam, Phó Trưởng khoa Kinh tế, ĐH Kinh tế TP Hồ Chí Minh kiêm giữ chức vụ Viện trưởng Viện Kinh tế Môi trường Đông Nam Á. Cách đây 15 năm, năm 2001, TS Nam tham gia EEPSEA với tư cách là một nghiên cứu viên. Sau nhiều năm làm việc, năng lực của của con người đam mê nghiên cứu này đã được ban lãnh đạo EEPSEA công nhận. EEPSEA đã mời ông tham gia lãnh đạo tổ chức. Ở vị trí Phó Giám đốc Nghiên cứu, TS Nam chịu trách nhiệm xét duyệt vòng loại các hồ sơ tiềm năng nhận tài trợ của EEPSEA từ các ứng đơn thuộc 10 nước Đông Nam Á và Trung Quốc.  Trước đó, EEPSEA chỉ mời một chuyên gia VN khác - PGS. TS Bùi Dũng Thể làm ở vị trí tương tự. Đến nay, Việt Nam vẫn chưa có người thứ ba làm việc tại đây. "TS Nam được chọn vì đào tạo bài bản, thái độ làm việc nghiêm túc và cầu thị, và mong muốn đóng góp", TS Herminia Francisco, Giám đốc Chương trình Kinh tế môi trường Đông Nam Á (EEPSEA) cho biết:

Uy tín và năng lực của nhà nghiên cứu xuất sắc này cũng giúp các nhà kinh tế môi trường khu vực tin tưởng bầu ông vào vị trí người đứng đầu Viện Kinh tế Môi trường Đông Nam Á có trụ sở chính tại VN. "VN là câu chuyện thành công của EEPSEA", TS Phạm Khánh Nam nhận xét. "Chất lượng của các nhà nghiên cứu VN khá tốt so với khu vực. Trong EEPSEA, tỷ lệ dự án được tài trợ của các nhà nghiên cứu VN cao nhất khu vực. VN cũng chiếm tỷ lệ cao nhất trong các xuất bản có bình duyệt".

Việt Nam đứng đầu danh sách các nước nhận tài trợ nghiên cứu của EEPSEA từ 1993-2016. Nguồn: EEPSEA

Một ví dụ khác về sự trưởng thành trong nghiên cứu là TS Lê Hà Thanh, Trưởng bộ môn Kinh tế - Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội. TS Thanh góp phần xây dựng chính sách môi trường trong nước cũng như phản biện các nghiên cứu trong khu vực. 

"Cộng đồng Kinh tế Môi trường ở VN có nhiều người xuất sắc hơn tôi như PGS Bùi Dũng Thể, Viện trưởng Viện Kinh tế môi trường VN, chuyên về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng; PGS Nguyễn Mậu Dũng, Trưởng bộ môn Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, chuyên về ô nhiễm môi trường làng nghề và hậu quả MT của khai thác cát, và còn nhiều nhà nghiên cứu khác." TS. Lê Hà Thanh chia sẻ.

Sau khi học về các công cụ kinh tế trong quản lý môi trường, TS Thanh đã ứng dụng thành công những gì đã học vào đề tài nghiên cứu phí nước thải của VN. Kết quả nghiên cứu của chị thu hút sự chú ý của các nhà làm chính sách ở Bộ Tài nguyên và Môi trường. "Khi Bộ Tài nguyên và Môi trường sửa nghị định phí bảo vệ môi trường đối với nước thải, họ mời mình tham gia góp ý nghị định", TS Thanh cho biết: "Nghiên cứu của mình cung cấp cơ sở và bằng chứng khoa học. Khi sửa đổi nghị định, họ có những điểm đồng ý với mình, có điểm không."

Bên cạnh tư vấn chính sách, TS Lê Hà Thanh cũng là chuyên gia môi trường của Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP).

Nhờ tinh thần làm việc nghiêm túc và ham học hỏi, ngày càng nhiều các nhà khoa học VN nhận được tài trợ nghiên cứu. Theo EEP SEA, cứ 5 ứng viên thành công nhận tài trợ của tổ chức này thì có 1 người Việt. Trong 23 năm qua, EEPSEA cấp 435 suất học bổng nghiên cứu cho 10 nước Đông Nam Á và Trung Quốc, thì 22% trong số đó (96 suất) thuộc về các nhà kinh tế môi trường nước ta. 

Thuý Bình

Từ khóa: Kinh tế môi trườngEEPSEAPhạm Khánh NamLê Hà ThanhNancy OlewilerBộ Tài nguyên và Môi trường