Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Làng cổ Cự Đà với nghề làm tương truyền thống
11/06/2019 09:01
(HanoiTV) - Nằm cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 15 km về phía Tây, bên bờ sông Nhuệ, làng cổ Cự Đà thuộc xã Cự Khê, huyện Thanh Oai được nhiều người biết đến với cái tên gắn liền với nghề làm tương nức tiếng – làng doanh nhân

Từ những năm đầu thế kỷ 19, nhiều người dân trong làng Cự Đà ra Hà Nội buôn bán, làm ăn phát đạt, có điều kiện quay về xây dựng quê hương khang trang,giầu đẹp. Không chỉ vậy, nơi đây còn nổi tiếng là làng cổ đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam được đánh số nhà, có biển ghi tên ngõ, xóm như ở phố. Cái tên “làng doanh nhân” cũng sóng đôi cùng nghề làm tương truyền thống Cự Đà bởi lẽ đó.

NHỮNG KIẾN TRÚC CỔ

Làng Cự Đà còn lưu giữ vẹn nguyên dấu ấn của làng quê Việt Nam với mái đình, cây đa, bến nước, đặc biệt là lối kiến trúc kiểu Pháp còn sắc nét.

Với những ai yêu thích tìm hiểu về lịch sử Việt Nam và lối kiến trúc cổ xưa thì Cự Đà là một lựa chọn không thể bỏ qua. Muốn vào tham quan ngôi làng, bạn phải đi qua cổng làng. Cổng được xây bằng gạch chắc chắn, uy nghiêm, là một chứng tích thu nhỏ của thời gian. Bước qua cổng làng, một hệ thống nhà với đường, ngõ ngách như xương cá. 

 

Cổng làng- nơi lưu giữ bản sắc độc đáo của những ngôi làng cổ Bắc Bộ.
Những ngôi nhà cổ nhuốm màu rêu phong và thời gian mang nét đặc trưng của làng cổ Cự Đà.
Cổng ngõ nào cũng chạy ra đến bờ sông với những thềm gạch vươn tận mép nước. 
Quy hoạch tự nhiên của làng theo đúng mô hình “nhất cận thị, nhị cận giang” điển hình cho một làng Việt cổ vừa nông nghiệp vừa thương mại.

Những kiến trúc cổ của ngôi làng ít người biết đến này vẫn được người dân Cự Đà vô cùng coi trọng. Bên cạnh những cánh cổng, ngôi chùa, ngôi đình được xếp hạng, nhiều ngôi nhà cổ trong làng vẫn vẹn nguyên lối kiến trúc của đồng bằng Bắc Bộ và kiến trúc kiểu Pháp cách đây hơn 100 năm.

ĐẾN NGHỀ LÀM TƯƠNG NỔI TIẾNG

Và như một điều hiển nhiên với các làng cổ, Cự Đà cũng mang trong mình nét đẹp của một làng nghề truyền thống – làng nghề tương. Từ lâu, tương của làng Cự Đà có tiếng thơm ngon và đi vào ca dao như một thương hiệu: “Tương Cự Đà – dưa cà Khúc Thủy”. Làm tương là nghề cổ nhất của làng và đến nay nhiều gia đình vẫn coi đây như một cái nghiệp không thể bỏ. Người dân Cự Đà làm tương từ các nguyên liệu như gạo nếp, đỗ tương, nước mưa và muối trắng.

Trong kỹ thuật làm tương có 2 công đoạn. Sau khi đồ xôi chín đãi ra nong để vài ngày bóp tơi lên men rồi đưa vào ủ. Ủ khoảng 5 đến 6 ngày mốc gạo nhừ như là chè kho thì bắt đầu đưa vào bể muối. Đó là công đoạn thứ nhất gọi là làm mốc. Thứ hai là làm nước đậu. Đậu tương rang chín đều, cho vào máy nghiền, nghiền xong lại cho vào nấu nước đậu, đun sôi 1h đồng hồ rồi múc ra các chậu đãi cho nguội đi rồi đổ vào chum ngâm. 

 

Tùy theo kích thước chumg có thể ngâm trong chum từ 15-20 ngày cho nước đậu nó lắng có vị ngọt thì bắt đầu mang ra trộn vào cái mốc và xay, cho vào chum phơi càng phơi lâu càng tốt.
Tương ngon phụ thuộc chính vào khâu làm mốc. Khi mốc đã vàng, đậu tương rang đã tróc vỏ thì phải ngâm cho hạt đậu ngập đủ nước, cộng thêm một lượng men rồi đem ủ kín trong bể.
Khi mở bể cũng là lúc người làm phải khéo léo đảo sao cho tương phải đều, phải quyện, bao giờ thấy tương giống như một loại bột lỏng thì coi như được.
Tương Cự Đà đã được Cục sở hữu trí tuệ cấp thương hiệu sản phẩm nên có chỗ đứng vững vàng trên thị trường. Sản phẩm tương Cự Đà đã được bán ở những siêu thị lớn, tiêu thụ ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước và đã xuất khẩu sang một số nước châu Á.

 Mùa làm tương thường từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm vì dịp này thời tiết thuận lợi. Trải qua hàng trăm năm, tương Cự Đà, món ăn dân dã được nhiều người ưa thích, đã góp phần làm cho ẩm thực Thăng Long - Hà Nội phong phú, đặc sắc.

Tuyết Mai

Từ khóa: