Chân dung nhân vật / Phóng sự ký sự
Mỹ công bố tài liệu đàm phán mật của cố vấn Lê Đức Thọ
03/01/2018 06:07
(HanoiTV) - Bộ Ngoại giao Mỹ vừa công bố mọi "quanh co" đàm phán để đi đến Hiệp định Paris năm 1973. Cuộc đàm phán có sự tham gia chủ chốt của cố vấn Lê Đức Thọ.
Ông Lê Đức Thọ (1911 – 1990) tên thật là Phan Đình Khải, từng là Trưởng ban Tổ chức Trung ương từ 1956-1982. Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên ngợi ca ông là "nhà ngoại giao khổng lồ" khi mang về chiến thắng ngoại giao có ý nghĩa lịch sử. Trong khoảng thời gian từ 1968 - 1973, nhà chính trị dày dạn kinh nghiệm đảm nhận cương vị cố vấn đặc biệt cho đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris, bàn về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam. Bách khoa toàn thư Britannica đánh giá cao vai trò thương thuyết của thành viên Bộ Chính trị thời đó: "Ông trở thành người phát ngôn chính của đoàn và với năng lực của mình, ông đã đàm phán về thỏa thuận ngừng bắn mà đưa đến sự rút quân của toàn bộ lính Mỹ ở miền Nam Việt Nam". (Ảnh tư liệu)
Ngày 21/12, Bộ Ngoại giao Mỹ công bố toàn văn cuộc trao đổi mật giữa cố vấn Lê Đức Thọ và cố vấn Henry Kissenger (phải) trước khi đi đến Hiệp định Paris ngày 27/1/1973 và sau khi Hiệp định ký kết, vào tháng 2, tháng 5, tháng 6 và tháng 12/1973 để đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài. Kết quả đàm phán nhận được sự hài lòng của các nhà lãnh đạo cấp cao thời đó. "Đó là thỏa thuận kết thúc chiến tranh và mang lại hòa bình trong danh dự", theo Tổng thống Mỹ thời đó Richard Nixon (Ảnh tư liệu)
Biên tập viên John M.Carland chịu trách nhiệm biên tập và chỉnh lý mọi chi tiết trao đổi thành tài liệu dài hơn 1.800 trang. Theo thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao Mỹ giới thiệu về tài liệu "Các chính sách đối ngoại của Mỹ, 1969-1976, Số XLII, Việt Nam: Các cuộc đàm phán của Kissenger - Lê Đức Thọ, tháng 8/1969 - tháng 12/1973", "các văn bản trình bày theo thứ tự thời gian - các bản ghi nhớ ghi lại các cuộc gặp, cho thấy những việc sau: 1) sự tiến triển vị thế của Mỹ và Bắc Việt Nam trong đàm phán, 2) các bên đạt thỏa thuận theo hiệp định như thế nào, và 3) Hiệp định không dẫn đến lệnh ngừng bắn lâu dài hay một thỏa thuận chính trị về xung đột như thế nào" (Ảnh chụp màn hình). 
Nhà ngoại giao nổi tiếng Henry Kissinger bày tỏ khâm phục đối thủ của mình khi thừa nhận ông Lê Đức Thọ là một nhà cách mạng tận tâm và nghiêm túc cũng như một nhà đàm phán nhậy bén, khôn ngoan có tinh thần thép. "Trong những năm tháng thương thuyết với tôi, ông chưa bao giờ mất bình tĩnh, chưa bao giờ mắc lỗi," chính khách Kissenger cho biết. "Ông đã tài tình giữ thế thủ đàm phán trong ba năm. Và khi có được cơ hội chiếm ưu thế nhờ những chiến thắng quân sự vang dội ở miền Bắc Việt Nam vào năm 1972, ông đã phản công nhanh chóng và linh hoạt", trong cuốn sách xuất bản năm 1982 "'Years of Upheaval' (Những năm tháng dịch chuyển). Ảnh: Cố vấn đặc biệt Lê Đức Thọ họp báo giới thiệu nội dung Hiệp định Paris về Việt Nam (ngày 24/01/1973) tại Pháp - Corbis.
 
Sự thông minh, khôn ngoan và năng lực tiên đoán của nhà ngoại giao xuất sắc được đề cập trong nhiều cuốn sách phương Tây. Tác giả Robert Shaplen viết trong quyển "Bitter Victory" (Chiến thắng cay đắng), ông Thọ đã "đàm phán khôn khéo trên tài Kissenger và cuối cùng giữ được quân đội miền Bắc ở lại miền Nam sau khi Mỹ rút quân, điều này giúp Hà Nội tạo nền tảng cho chiến thắng cuối cùng oanh liệt". Trong cuốn "Vietnam: A history" (Việt Nam: Một lịch sử), chuyên gia châu Á Stanley Karnow nhận định ông Thọ đã tận dụng mối bất hòa ở Mỹ để có lợi thế thương thuyết so với ông Kissenger: "Kissenger không thể đàm phán ở thế trên khi xu hướng ngừng chiến gia tăng ở Mỹ và người miền Bắc Việt Nam sẵn sàng tham gia thương thuyết đến phút cuối do không bị bất đồng ý kiến".  (Ảnh tư liệu)

Minh Thu

Theo New York Times

Từ khóa: Lê Đức Thọnhà ngoại giao khổng lồhiệp định Paris