Thời sự / Chính trị Xã hội Pháp luật Kinh Tế Văn hóa Giáo dục
Khi dân hào hứng giám sát ngân sách và đầu tư công
08/02/2018 08:43
(HanoiTV) - Hai năm qua, người dân Quảng Trị và Hòa Bình đã giám sát việc thu chi ở trường học, công trình đầu tư công và việc thực hiện chính sách giúp hộ nghèo.
Cộng đồng giám sát các khoản thu chi trong trường học tại huyện Gio Linh

Thu chi chưa đúng qui định

Cuối năm 2017, những người dân ở huyện Gio Linh tự nguyện tham gia đoàn giám sát việc thu chi của tất cả các trường học trên địa bàn huyện. Năm trường học nhận sự giám sát trực tiếp, bao gồm: trường THCS Gio Việt; trường THCS Gio Mỹ; trường TH Gio Thành, Trường Mầm non Họa Mi, Trường Tiểu học Gio Sơn. Đối với các trường còn lại, Đoàn giám sát qua báo cáo của các trương gửi về phòng giáo dục.

Trong quá trình thu thập và xử lý thông tin, những thành viên giám sát ghi nhận việc thu chi đúng theo qui định của các trường. Bên cạnh đó, chỉ ra một số khoản không đúng quy định hoặc trùng lặp khoản thu, ông Nguyễn Văn Hồng, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân (HĐND) huyện Gio Linh cho biết.

Tỉnh Quảng Trị đánh giá cao hiệu quả của tám sáng kiến cộng đồng giám sát đầu tư công và ngân sách ở huyện Hải Lăng và Gio Linh, theo các quy định của pháp luật. "Các sáng kiến có tham gia của nhiều bên/ người dân sẽ được nhân rộng và duy trì vào các chương trình giám sát hàng năm của HĐND các cấp," ông Nguyễn Đăng Ánh, Phó trưởng Ban kinh tế - Ngân sách, HĐND tỉnh Quảng Trị cho biết.

Đơn cử như, một số trường nhận ngân sách nhà nước hoạt động nhưng lại tiến hành thu thêm tiền vận hành (tiền điện, tiền nước, lương giáo viên). Trong năm học 2015 - 2016, trường THCS Gio Việt thu quĩ hoạt động dạy và học gần 5,4 triệu đồng, thu gần 127 triệu đồng để sửa chữa và nâng cấp trang thiết bị trong trường. Trường Mầm non Họa Mi cũng thu tiền để trả cho nhân viên văn phòng, khám sức khỏe cho cán bộ công nhân viên và một số hoạt động khác.

HĐND huyện Gio Linh ghi nhận hiệu quả của giám sát cộng đồng vì đã phát hiện ra những tồn tại và hạn chế của việc thu chi trong trường học. Đó là công tác công khai, minh bạch thông tin chưa làm theo đúng quy định. Nhiều phụ huynh chưa rõ hoạt động của hội phụ huynh. "Dự kiến thu, chi quỹ hội phụ huynh năm học 2017 - 2018 của một số trường vẫn không đúng quy định," lãnh đạo HĐND huyện Gio Linh nhận định: "Tình trạng này đã diễn ra trong nhiều năm."

Cộng đồng tham gia giám sát các công trình công ở thôn Nà Sài, xã Tòng Đậu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

Nhiều sai phạm trong xây dựng kênh mương

Tháng 9, 2017, 15 người dân ở xã Tòng Đậu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình đã tham gia nhóm cộng đồng giám sát xây dựng kênh mương trên địa bàn xã. Công trình kênh mương do UBND huyện Lương Sơn làm chủ đầu tư. Các thành viên chia thành năm tổ. Mỗi tổ phụ trách giám sát một công đoạn của việc xây dựng như nguyên vật liệu, bản thiết kế, tỷ lệ pha trộn vật liệu...

Trong năm 2015-2016, Hội Nông dân tỉnh Hòa Bình thực hiện mô hình quản lý giám sát đất đai và mô hình này nhận được sự ủng hộ của người dân và chính quyền. "Chính quyền khuyến khích các nhóm cộng đồng thực hiện," bà Nguyễn Thị Hương Hải - Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Hòa Bình cho biết: "Đây trở thành mô hình điểm về "dân vận khéo" và Ban Dân vận tỉnh đề nghị thực hiện trong toàn tỉnh."

Từ đó, mỗi người quan sát và thảo luận trong tổ về những phát hiện của mình. Cuối cùng, họ thống nhất tổng hợp các sai phạm và báo cáo với chủ tịch UBND xã Tòng Đậu.

"Chúng tôi phát hiện chất lượng gạch không đúng chuẩn, xây dựng không đúng thiết kế như chiều rộng của kênh chỉ cần 50cm nhưng nhà thầu lại làm đến 1m," ông Hà Văn Pởi, một thành viên giám sát cho biết: "Chúng tôi nhận được sự ủng hộ của lãnh đạo xã. Ban quản lý dự án chấp nhận và thực hiện theo các kiến nghị của chúng tôi".

Không chỉ dừng lại đó, các kiến nghị còn góp phần giảm chi phí thực hiện. Khoản tiền thừa đã được sử dụng để kéo dài kênh mương thêm 100 m (từ con kênh dài 793m theo dự toán thành 893m đi vào sử dụng). "Như vậy, hiệu quả tưới tiêu trong toàn xã tốt hơn," đại diện nhóm cộng đồng phấn khởi tổng kết kết quả của giám sát từ phía người dân. "Trước đây, chúng tôi nghĩ việc giám sát đã có UBND xã, UBND huyện lo. Bây giờ, chúng tôi thấy mình cũng cần có trách nhiệm tham gia".

Người dân ở tỉnh Hòa Bình và Quảng Trị chia sẻ kinh nghiệm giám sát đầu tư công và việc thực hiện các chính sách xã hội ở địa phương mình.

Cấp 53 sổ đỏ cho tổng diện tích 28,6ha

Nhiều năm liền, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất - sổ đỏ - luôn là vấn đề nóng ở thị trấn Gio Linh. Để hạ nhiệt, năm 2016, một tổ công tác do Chủ tịch UBND thị trấn đứng đầu đã được thành lập, với mục tiêu giải quyết 53 hồ sơ sổ đỏ. Việc cấp sổ chia thành hai đợt. Đợt 1 tập trung làm 40 hồ sơ và đợt 2 là 13 hồ sơ.

"Chúng tôi tổ chức họp dân để thực hiện việc đo đạc 28,6ha, từ đó, lập bản đồ địa chính và xác định các chi phí làm sổ đỏ," bà Nguyễn Thị Tâm, đại diện HĐND huyện Gio Linh nhớ lại: "Do người dân tham gia ba công đoạn nên họ hiểu và yên tâm. Nhiều gia đình tâm sự ban đầu họ không tin có sổ nhưng cuối năm 2017, họ đã có."

Các nhóm cộng đồng bàn về lợi ích của công khai minh bạch

Giám sát việc hỗ trợ tiền điện, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho hộ nghèo và cận nghèo

Năm 2017, xã Hải An, huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị có 179 hộ nghèo và cận nghèo, nằm trong diện các gia đình chính sách nhận hỗ trợ tiền điện và thẻ bảo hiểm y tế của Nhà nước.

"Tiếng nói của phụ nữ được ghi nhận trong các cuộc đối thoại chính sách khi hơn 50% ý kiến của chị em nêu ra có phản hồi," bà Đỗ Thị Lý, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị cho biết. "Nhiều lãnh đạo nhận xét phụ nữ đại diện tiếng nói đoàn thể và ghi nhận đóng góp của chị em trong các phong trào."

Theo quy định, việc cấp thẻ bảo hiểm y tế thực hiện vào tháng 1 hàng năm. Song thực tế không như vậy. "Hầu hết các hộ đều nhận được trong khoảng thời gian từ tháng 1 – tháng 4," ông Mai Văn Cai, Phó Chủ tịch HĐND xã Hải An cho biết: "Việc nhận chậm là do hộ nghèo chủ quan. Khi đau ốm đi viện, họ mới tìm cán bộ để nhận".

Tương tự như vậy, cứ ba tháng/lần, mỗi hộ nghèo được nhận hỗ trợ tiền điện 138.000 đồng/tháng từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, các hộ thường xuyên nhận chậm. Do đó, họ không có điều kiện dùng điện. "Chúng tôi đã đề xuất và đến nay, đã thực hiện việc chi trả ba quý cho 179 hộ nghèo (với 74.106.000 đồng) trong tháng 12/2017. Một quý còn lại đang tiếp tục giải ngân," lãnh đạo xã Hải An chia sẻ.

Các chương trình giám sát trên nằm trong dự án “Thúc đẩy minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của người dân” do Liên minh Châu Âu và Oxfam đồng tài trợ. Dự án đã xây dựng 11 nhóm cộng đồng với hơn 160 người dân ở tỉnh Hòa Bình và Quảng Trị), với sự điều phối của Liên minh BTAP ở cả cấp trung ương và địa phương.

"Tham gia nhóm cộng đồng, chúng tôi có kiến thức, hiểu về các khoản thu chi của ngân sách nhà nước nên mạnh dạn và tự tin thực hiện," những người dân tham gia nhóm cộng đồng ở thôn Tân Xuân (xã Gio Việt, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị) cho biết: "(90% ngân sách nhà nước là do người dân đóng góp và người dân cần biết để giám sát các khoản thu chi".

Công Minh

Từ khóa: huyện Gio Linhhuyện Lương Sơnhuyện Hải LăngQuảng TrịHòa BìnhĐỗ Thị LýNguyễn Đăng ÁnhNguyễn Thị Hương HảiHội Nông dân