Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Ghé thăm những địa điểm gợi nhắc về Mùa thu Cách mạng ở Hà Nội
20/08/2018 08:00
(HanoiTV) - Thủ đô Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước mà còn là mảnh đất lưu giữ các di tích lịch sử ghi lại những thời khắc trọng đại của dân tộc.

Số nhà 101 đại lộ Gambetta (nay là số nhà 101 Trần Hưng Đạo)

 (Ảnh: Vnexpress)

Ngày 16/8, Đại hội quốc dân họp tại Tân Trào (Tuyên Quang) nhất trí chủ trương tổng khởi nghĩa. Cũng trong sáng 16/8/1945, Ủy ban khởi nghĩa Hà Nội của Mặt trận Việt Minh đã được thành lập tại số nhà 101 phố Gambetta, nay là phố Trần Hưng Đạo.

Nhà hát lớn và Quảng trường Cách mạng Tháng Tám

Sáng 19/8/1945, rất đông người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận đã kéo về đây tạo ra cuộc mít tinh quy mô lớn. Đại diện Việt Minh tuyên bố: Tổng khởi nghĩa! (Ảnh tư liệu: Bảo tàng lịch sử Việt Nam)

Nhà hát Lớn Hà Nội và quảng trường trước nhà hát là nơi diễn ra những sự kiện lịch sử trọng đại gắn liền với cuộc Cách mạng Tháng Tám. Ngày 17/8/1945, một cuộc mít-tinh do chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim tổ chức tại đây đã biến thành một cuộc biểu dương lực lượng cách mạng của Việt Minh. Ngày 19/8/1945, một cuộc mít-tinh lớn của cách mạng diễn ra ở quảng trường Nhà hát lớn. Đoàn biểu tình sau đó tỏa thành nhiều mũi tiến hành tổng khởi nghĩa trên toàn thành phố.

Dưới sự bảo vệ của Thanh niên tự vệ, tổ chức Việt Minh thành Hoàng Diệu, cuộc mít tinh đã nhanh chóng trở thành cuộc biểu dương lực lượng và hoạt động vũ trang cướp chính quyền, qua đường Paul Bert (nay là phố Tràng Tiền) tỏa đi khắp các phố phường Hà Nội. (Ảnh: 24h)
Hiện nay, Quảng trường Cách mạng tháng Tám thuộc phường Tràng Tiền (Hoàn Kiếm, Hà Nội), xung quanh có những công trình kiến trúc độc đáo như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khách sạn Hilton… (Ảnh: Kienthuc)

Phủ khâm sai Bắc Kỳ (Bắc Bộ phủ)

Bắc Bộ phủ (nay ở số 12 phố Ngô Quyền, Hà Nội) từng là nơi đặt trụ sở chính quyền thực dân ở Bắc kỳ. Sau khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, tòa nhà được đổi thành Phủ khâm sai của chính phủ Trần Trọng Kim. Khi tổng khởi nghĩa nổ ra ở Hà Nội ngày 19/8/1945, lực lượng Việt Minh cùng nhân dân Hà Nội đã tiến công và chiếm giữ tòa nhà mang tính biểu tượng của chế độ thực dân này.

Bắc Bộ phủ nay được tu sửa và được sử dụng làm Nhà khách Chính phủ. Phần mái che sảnh trước tòa nhà vẫn giữ đặc trưng như  trước kia.

Vườn hoa Diên Hồng

Cũng trong đêm 19/8/1945, Xứ ủy Bắc kỳ quyết định thành lập Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bắc bộ và Ủy ban Nhân dân Cách mạng Hà Nội, chính thức hoá vai trò của chính quyền cách mạng với nhân dân và cộng đồng quốc tế. Ngày 20/8/1945, Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bắc Bộ, đại diện cho chính quyền cách mạng lâm thời, đã chính thức ra mắt quốc dân đồng bào tại vườn hoa Con Cóc trước Bắc Bộ phủ. 

(Ảnh: 24h)

Thời Pháp thuộc, vườn hoa có tên là quảng trường Chavassieux (square Chavassieux). Năm 1901 Pháp cho xây dựng ở giữa vườn hoa một bể nước, có một trụ đá to hình vuông, cao khoảng 3,5m ở giữa, xung quanh có những con cóc bằng đồng phun nước lên trụ đá. Vì vậy vườn hoa còn được người Hà Nội gọi là vườn hoa Con Cóc. Sau 1945 vườn hoa mới được đổi tên thành Diên Hồng. Đây là địa điểm chụp ảnh cưới thu hút nhiều cặp đôi ở Hà Nội.

(Ảnh: Nguyễn An)

Trại bảo an binh (Nay là địa chỉ 40A Hàng Bài, Hoàn Kiếm)

Trại Bảo an binh ở Hà Nội là nơi đã diễn ra cuộc đấu trí giữa lực lượng cách mạng với quân đội được trang bị vũ khí hạng nặng của Nhật Bản. Bằng sự biểu dương sức mạnh quần chúng và lý lẽ của các nhà lãnh đạo cách mạng, quân Nhật đã chấp nhận rút lui, ta hoàn toàn làm chủ Trại Bảo an binh, góp phần vào thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội.

(Ảnh: kienthuc)

Sở cảnh sát Trung ương bên hồ Gươm

Sau khi đánh chiếm Bắc bộ phủ, trại bảo an, quần chúng cách mạng tiếp tục đánh chiếm sở cảnh sát trung ương bên hồ Gươm. Tòa nhà này ngày nay là trụ sở Công an quận Hoàn Kiếm. Cũng trong đêm 19/8/1945, Xứ ủy Bắc kỳ quyết định thành lập Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bắc bộ và Ủy ban Nhân dân Cách mạng Hà Nội, chính thức hoá vai trò của chính quyền cách mạng với nhân dân và cộng đồng quốc tế. 

Sau khi đánh chiếm Bắc bộ phủ, trại bảo an, quần chúng cách mạng tiếp tục đánh chiếm sở cảnh sát trung ương bên hồ Gươm. Tòa nhà này ngày nay là trụ sở Công an quận Hoàn Kiếm.

Ngôi nhà 48 Hàng Ngang

Nằm giữa khu phố cổ Hà Nội, ngôi nhà 48 Hàng Ngang (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) của nhà tư sản Trịnh Văn Bô đã được TW Đảng chọn làm nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu Người từ chiến khu Việt Bắc trở về thủ đô tháng 8/1945. Tại đây, nhiều chủ trương, chính sách quan trọng của cuộc Cách mạng Tháng Tám đã được đề ra. Đặc biệt, tại một căn phòng trên tầng 2 của ngôi nhà này, Hồ Chủ tịch đã soạn thảo bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ngày nay, ngôi nhà là một trong các điểm di tích tiêu biểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thủ đô Hà Nội. (Ảnh: Nguyễn An)

Quảng trường Ba Đình

Quảng trường Ba Đình, Hà Nội là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ngày 2/9/1945, sau sự toàn thắng của cuộc Cách mạng Tháng Tám.

Quảng trường Ba Đình ngày nay có khuôn viên dài 320 m, rộng 100 m, vẫn là quảng trường lớn nhất Việt Nam với tòa nhà Quốc hội hiện đại mới khánh thành. Quảng trường là nơi diễn ra các cuộc diễu hành nhân dịp ngày lễ lớn của Việt Nam, cũng là địa điểm tham quan, vui chơi, dạo mát của du khách và người dân Hà Nội.

Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục

Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục ngày nay vẫn còn tháp nước tròn nhưng khung cảnh xung quanh đã biến đổi nhiều với các tòa nhà cao tầng mọc lên. Nơi đây cũng là địa điểm người dân tập trung đông đảo trong mỗi sự kiện lớn.

Ngày 28/8/1945, Chi đội Giải phóng quân vào Hà Nội, đi qua quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục để tiến về cùng các lực lượng duyệt binh trước Nhà hát Lớn.

Cột cờ Hà Nội

Đây là một trong năm di tích còn được bảo tồn nguyên vẹn trong quần thể khu di tích thành cổ. Cột cờ Hà Nội là một kết cấu dạng tháp được xây dựng dưới thời vua Gia Long trên phần đất phía Nam của Hoàng thành Thăng Long (bắt đầu xây dựng từ năm 1805 và hoàn thành vào năm 1812).

Lá cờ đỏ sao vàng của dân tộc Việt Nam kiêu hãnh tung bay trên đỉnh Cột cờ từ năm 1954 cho đến ngày nay. (Ảnh: Nguyễn An)

Cột cờ cao 41 mét, gồm ba tầng đế và một thân cột. Các tầng đế có hình vuông, nhỏ dần lên trên, chồng lên nhau, xung quanh ốp gạch. Trong thời kỳ Pháp thuộc, Cột cờ Hà Nội được quân Pháp dùng để làm đài quan sát. Năm 1945, sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên được treo lên Cột cờ Hà Nội. Chính vì vậy, khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, hình ảnh Cột cờ Hà Nội cũng đã được in trang trọng trên đồng tiền được phát hành đầu tiên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Mai Phương

(Tổng hợp)

Từ khóa: địa danhlịch sửHà NộiCách mạngTháng TámViệt NamQuốc khánhmùa thuNhà hát lớnquảng trườngBa ĐìnhĐông Kinh Nghĩa ThụcTràng TiềnLăng Báccuộc tổng khởi nghĩa