Thế giới / Tin 24h Chuyện bốn phương
Những sự kiện chính trị nổi bật tại Châu Phi năm 2017
31/12/2017 14:33
(HanoiTV) - Cùng với các châu lục khác, châu Phi cũng đã trải qua một năm đầy biến động với sự ra đi cũng như lên ngôi bất ngờ của giới lãnh đạo các quốc gia thuộc Châu Lục Đen.
Tổng thống Gambia, Yahya Jammeh

Trước hết nói về sự thay đổi chính quyền tại Gambia. Sau hơn 20 năm nắm quyền lực tối cao tại quốc gia này, Tổng thống Gambia, Yahya Jammeh đã thất cử trước sự ngạc nhiên của giới chính vào ngày 1/12/2016. Chỉ một tuần sau khi thừa nhận thất bại của mình trước đối thủ là Adama Barrow, một nhà kinh doanh bất động sản, ít uy tín và không có kinh nghiệm chính trị, ông Yahya Jammeh đã đệ đơn lên tòa án tối cao Gambia, tố cáo gian lận trong bầu cử. Tuy nhiên, trước sức ép ngoại giao mạnh mẽ, vị cựu tổng thống này đã ngậm ngùi rời khỏi quốc gia tới Guine Xích đạo vào ngày 21/1/2017, nhưng đáng chú ý là ra đi cùng với ông này là 42 triệu Euro công quỹ cũng biến mất. Adama Barrow chính thức trở thành Tân tổng thống của Cộng hòa Gambia trong niềm vui hân hoan song cũng đầy lô âu vì những bất ổn chính trị và xã hội trong nước.

Tổng thống Angola, José Eduardo dos Santos từ nhiệm

38 năm cầm quyền cũng đã chấm dứt với Tổng thống José Eduardo dos Santos của Cộng hòa Angola. Vì lý do sức khỏe, vị tổng thống 75 tuổi này đã không tranh cử mà nhường vị trí Tổng thống Angola cho người kế nhiệm và cũng là Phó chủ tịch Phong trào Giải phóng nhân dân Angola, ông João Lourenço, vào ngày 26/9/2017. Song, người kế nhiệm đã không ngần ngại khi chĩa ngay mũi súng chống tham nhũng vào con gái của người tiền nhiệm, hiện đang nắm giữ cương vị Chủ tịch Tập đoàn dầu khí Quốc gia, để điều tra tội danh tham nhũng và biển thủ công quỹ.

Năm 2017, đánh dấu sự ra đi của Tổng thống Robert Mugabe của Cộng hòa Zimbabwe

Ở tuổi 93, Tổng thống Robert Mugabe của Cộng hòa Zimbabwe, lại phải rời vị trí trong bối cảnh hoàn toàn khác. Trước sức ép của giới quân sự và đảng cầm quyền, ông Robert Mugabe cùng vợ bị buộc phải rời bỏ chức vụ vào ngày 21/11/2017. Rất may, không có một biến cố quân sự nào nổ ra, tất cả đều được giải quyết bằng con đường đàm phán. Ông Robert Mugabe cùng gia đình được miễn truy tố và về hưu với mức trợ cấp xấp xỉ 10 triệu USD. Tuy nhiên, chính phủ mới của Zimbabwe phủ nhận thông tin này.

Ông Faure Gnassingbé , tổng thống Cộng hòa Togo, nhiệm kỳ thứ 3

Hàng chục ngàn người dân Cộng hòa Togo đã biểu tình yêu cầu hạn chế nhiệm kỳ của Tổng thống và buộc Tổng thống đương nhiệm, Faure Gnassingbé phải từ chức. Ông Faure Gnassingbé nắm giữ cương vị Tổng thống Cộng hòa Togo từ năm 2005, sau khi tiếp nhận từ cha ông là Tướng Gnassingbé Eyadéma, người đã lãnh đạo Togo suốt 38 năm. Hiện nay, ông Faure Gnassingbé đang nắm giữ nhiệm kỳ thứ 3 và kéo dài đến hết năm 2020. Để làm dịu tình hình, Tổng thống Faure Gnassingbé đã yêu cầu tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý, nhằm thông qua việc giới hạn nhiệm vụ của Tổng thống, cũng như không còn chuyện "thừa kế quyền lực" kể từ cuộc bầu cử từ năm 2020 trở đi.

Tổng thống đương nhiệm CHDC Công Gô, Joseph Kabila

CHDC Công Gô vẫn nằm trong bối cảnh bếp bênh về chính trị và xã hội, cho dù đây là quốc gia giàu có về tài nguyên khoáng sản. Sau sự ra đi của Laurent-Désiré Kabila vào năm 2001, chưa một cuôc bầu cử nào được tổ chức để bầu người thay thế Tổng thống hiện nay là Joseph Kabila, con trai của người tiền nhiệm. Một cuộc bầu cử dự kiến vào ngày 19/12/2016 đã bị hoãn lại vì nhiều lý do và theo kế hoạch, vào ngày 23/12/2018 sẽ có một cuộc bầu cử Tổng thống mới ở nước cộng hòa này. Từ nay cho tới lúc đó, Tổng thống Joseph Kabila vẫn được coi là nhà lãnh đạo chiến lược, duy trì quyền lực tại quốc gia giàu có, nhưng hỗn loạn này.

Bạo loạn trước bầu cử tại Kenya

Tổng thống Uhuru Kenyatta của Kenya tiếp tục giành số phiếu áp đảo trong cuộc bầu cử lại ngày 28/11/2017, nhưng chế độ chính trị của ông Uhuru Kenyatta vẫn không được yên.

Là con trai của Jomo Kenyatta, cha đẻ của nền độc lập Kenya, song Tổng thống Uhuru Kenyatta đối mặt với làn sóng tẩy chay của phe đối lập, diễn ra trên diện rộng. Đức đầu phe đối lập lớn nhất là Raila Odinga, một chính trị gia lão luyện của quốc gia này. Cũng lần đầu tiên trong lịch sử Kenya, Tòa án tối cao nước này hủy bỏ kết quả cuộc bầu cử đầu tiên và tổ chức cuộc bầu cử lại, theo yêu cầu của phe đối lập. Song cuộc bầu cử lại vấp phải sự tẩy chay của phe đối lập với lý do Hội đồng bầu cử không đáp ứng yêu cầu của phe đối lập. Chiến thắng với tỷ lệ phiếu hơn 92% ủng hộ, song Tổng thống Uhuru Kenyatta của Kenya đang đối mặt với một "quả bom" nổ chậm trong nước.

Quốc vương Ma Rốc đối mặt với phong trào yêu cầu đổi mới điều kiện sống của người lao động

Vương quốc Ma Rốc cũng trải qua năm 2017 với những biến cố chính trị nguy hiểm, khiến Quốc vương Mohammed VI phải sa thải một số quan chức vào tháng 11/2017. Khời nguồn là phong trào biểu tình yêu cầu đổi mới điều kiện sống tốt hơn cho tầng lớp lao động. hàng trăm người đã bị bắt giữ. Chính phủ Ma Rốc đang bước vào một giai đoạn cải tổ sâu rộng trên toàn quốc, đáp ứng yêu cầu của người dân.

Ngôn ngữ là nguồn cơn của bạo loạn tại Cameroon

Chỉ vì ngôn ngữ mà xã hội Cameroon đang chia rẽ sâu sắc trong năm 2017. Cộng đồng nói tiếng Anh tại miền Tây Nam và Tây Bắc yêu cầu chính phủ nước này phải có những chính sách đặc thù. Tuy nhiên, sự cứng rắn của chính phủ Cameroon đã khiến bạo loạn nổ ra và phong trào phản đối đã bị coi là những kẻ ly khai.

Ethiopia đối mặt với bất ổn sắc tộc

Vấn đề sắc tộc cũng đang chia rẽ đất nước Ethiopia. Kể từ năm 1991, đảng cầm quyền tại Ethiopia chưa bao giờ đối mặt với sự thách thức ly khai như hiện nay. Hàng trăm người chết, gần 1 triệu người phải đi lánh nạn trước cuộc xung đột giữa các sắc tộc Oroma và người Somalia. Nguy cơ ổn định tại quốc gia nghèo đói này rất mong manh trong năm 2018

Châu Âu đối mặt với làn sóng di cư trái phép từ Châu Phi

Dòng người di cư vào Châu Âu thông qua các quốc gia vùng Châu Phi như Niger hay Libya khiến EU phải tiến hành các giải pháp khẩn cấp, lập ra phòng tuyến chặn đứng làn sóng di cư trái phép. Tính đến ngày 17/12/2017, đã có 168.314 người di cư vượt biển vào Châu Âu.

Với nước Pháp, Châu Phi có một vị trí quan trọng, song sự bất ổn trong khu vực này khiến Pháp phải tăng cường quân đội cũng như hỗ trợ về trang thiết bị quân sự trong năm 2018. Tân Tổng thống Pháp Macron đã lựa chọn những ưu tiên dành cho các quốc gia như Mali, Burkina Faso, Chad, Niger và Mauretania, để ổn định tình trạng hỗn loạn vào năm 2018. Hiện nay, có khoảng 4.000 binh sĩ Pháp đang thực hiện nhiệm vụ tại các quốc gia này, nhằm hỗ trợ quân đội các nước chống khủng bố, quân nổi dậy.

Cộng hòa Pháp khẳng định sẽ chưa rút quân khỏi Châu Phi trừng nào vùng đất này còn chưa yên tiếng súng

Với LHQ, năm 2017 cũng là một năm đặc biệt nguy hiểm và tổn thất với lực lượng gìn giữ hòa bình. MONUSCO, lực lượng mũ xanh LHQ tại CHDC Công Gô đã hứng chịu tổn thất chưa từng có trong lịch sử 24 năm làm nhiệm vụ trên thế giới. Cuộc tấn công ngày 7/12/2017 đã cướp đi mạng sống của 15 nhân viên gìn giữ hòa bình người Tanzania và 53 người khác bị thương. Quân nổi dậy tại miền Bắc Tỉnh Kivu của CHDC Công Gô là tác giả vụ khủng bố này. Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres đã lên án mạnh mẽ hành động này và coi đây là tội ác chiến tranh.

Lực lượng hòa bình MINUSCA tại Cộng hòa Trung Phi cũng không nằm ngoài mục tiêu tấn công thường xuyên của quân nổi dậy. Ít nhất 15 nhân viên gìn giữ hòa bình tại đây bị giết trong năm 2017.

Số lượng binh sĩ gìn giữ hòa bình tại Châu Phi thiệt mạng ngày càng nhiều tại Châu Lục Đen

HĐBA LHQ đã thông qua nghị quyết kéo dài thời gian làm nhiệm vụ của MINUSCA tại đây thêm 1 năm nữa và gửi tăng viện 900 binh sĩ gìn giữ hòa bình tới quốc gia này.

Song thảm kịch nhất vẫn là lực lượng gìn giữ hòa bình MINUSMA tại Cộng hòa Ma Li, nơi hầu như tuần nào cũng có nhân viên gìn giữ hòa bình thiệt mạng hoặc bị thương trong các vụ tấn công khủng bố. Trong khi các cuộc hòa đàm giữa quân nổi dậy và chính quyền Bamako không hề có tiến bộ, thì hoạt động vũ trang không ngừng gia tăng tại miền Trung Ma Li.

Quốc Minh

Theo Le Monde

Từ khóa: Châu Lục ĐenCộng hòa Phápdi cưEthiopiaCameroonMa RốcKenyaCHDC Công GôRobert Mugabe