Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Phân biệt liệt dây thần kinh VII ngoại biên và Trung ương
14/08/2020 17:49
(HanoiTV) - Liệt dây thần kinh số 7 do nhiều nguyên nhân, chủ yếu do thấp, hàn, nhiễm lạnh, tổn thương dây thần kinh... Để phân biệt liệt dây thần kinh 7 ngoại biên và liệt dây thần kinh Trung ương, chúng ta cần biết các biểu hiện lâm sàng qua bài viết dưới đây

LIỆT VII Ngoại biên: Mất cân đối 02 bên mặt, bên liệt sẽ thấy :

Mặt:

Trạng thái tĩnh: mất nếp nhăn ,mặt bất động và bị kéo về bên lành, má xệ xuống,…

Trạng thái động: mất khả năng nhăn trán, phồng má, chu môi,…Mắt :

– Mắt nhắm không kín (Lagophthamus)

– Charles – Bell (+) : khi nhắm mắt mắt không kín đồng thời nhãn cầu di chuyển lên trên và ra ngoài.

Nguyên nhân

Liệt nửa mặt ngoại vi khi có tổn thương từ nhân dây VII trở ra, biểu hiện tổn thương là liệt hoàn toàn nửa mặt cùng bên. Nguyên nhân thường do:

- Bệnh lý:

Tổn thương cầu não: u thần kinh đệm, u lao, di căn ung thư hoặc đột qụy vùng cầu não, có thể là dấu hiệu đầu tiên của viêm tuỷ xám nhất là ở trẻ em, bệnh xơ não tuỷ rải rác, lao màng não, viêm màng não mủ hoặc do vius, u góc cầu tiểu não thường do u dây thần kinh số VIII, hội chứng Millard - Gubler (tổn thương phần trước của cầu não), hội chứng Foville cầu não dưới (tổn thương phần dưới của cầu não). viêm tai xương chũm, u màng não, viêm màng nhện vùng góc cầu - tiểu não.

Tổn thương trong xương đá: zona hạch gối, viêm tai xương chũm, u trong xương đá (hiếm gặp).

Tổn thương dây VII ngoài sọ: u ở tuyến mang tai, bệnh hủi (Lepra), bệnh uốn ván, hội chứng Guillain - Barré (chiếm 69% trường hợp liệt mặt hai bên, xuất hiện vào ngày thứ 5 đến ngày thứ 12 của bệnh), viêm nhiều dây thần kinh sọ não, viêm quanh động mạch dạng nút, bệnh Kahler, bệnh đái tháo đường, liệt dây VII do thai nghén (xuất hiện khi thai trên 6 tháng do phù, ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch và rối loạn chuyển hoá vitamin. Điều trị chủ yếu dùng vitamin nhóm B liều cao và làm tăng lưu thông tuần hoàn. Tiên lượng tốt sau khi sinh).

Bệnh nhi Bùi Hữu K 10 tuổi bị liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên. Sau 1 tuần điều trị bằng phương pháp châm cứu, thủy châm, xoa bóp bấm huyệt đã cho kết quả khả quan.
LIỆT VII Trung ương

Chỉ liệt 1/4 dưới của mặt

Không có dấu Charles – Bell

Nguyên nhân

Liệt mặt trung ương là do tổn thương vùng bán cầu đại não. Nhân vận động dây VII có 2 phần: phần trên (phân bố vận động cho 1/4 trên của mặt cùng bên) được chi phối bởi cả 2 bên bán cầu, còn phần dưới (phân bố vận động cho 1/4 dưới của mặt cùng bên) chỉ được chi phối bởi một bán cầu bên đối diện. Vì vậy, khi có một bán cầu não bị tổn thương thì chỉ có nửa dưới nhân vận động dây VII bên đối diện bị mất phân bố thần kinh, biểu hiện bằng liệt 1/4 dưới của mặt bên đối diện. Liệt dây VII trung ương không bao giờ tiến triển thành liệt cứng và thường phối hợp với liệt nửa người cùng bên.

BS Trịnh Thị Hòa Thanh- trưởng khoa dinh dưỡng và tiết chế BV Y học cổ truyền Hà Đông đang hướng dẫn cách xoa bóp, ấn huyệt đạo cho bệnh nhân liệt dây thần kinh Trung ương. Đây là một kỹ thuật mang lại hiệu quả điều trị cao cho bệnh nhân,với phương châm cứu trước, châm sau.
Nguyên nhân thường do:

Bệnh lý: đột quỵ não, u não, áp-xe não

Chấn thương: chấn thương sọ não gây dập não, khối máu tụ trong não

Điều trị và phục hồi chức năng

- Dùng thuốc:

Corticoide tiêm hoặc uống, chỉ định càng sớm càng tốt để chống phù nề vì dây thần kinh số VII đi trong ống xương hẹp, phù nề gây chèn ép và thiếu nuôi dưỡng, điều trị muộn có thể dẫn đến thoái hóa dây thần kinh làm khó phục hồi.

Kháng sinh khi có nhiễm khuẩn hoặc kháng virus khi bị zona.

Dùng các thuốc giãn mạch, tăng biến dạng hồng cầu: Piracetam.

Bảo vệ dây thần kinh: dùng sinh tố nhóm B liều cao B1-B6-B12

Thuốc tăng dẫn truyền thần kinh: Nivalin.

Kích thích tái tạo bao myelin: nucléo - CMP forte.

Rất nhiều bệnh nhân đã lựa chọn chữa liệt dây thần kinh 7 ngoại biên bằng phương pháp Đông y.
Các biện pháp không dùng thuốc

Các biện pháp y học cổ truyền: Điện châm các huyệt Ế phong, Dương bạch, Toản trúc, Tình minh, Ty trúc không, Đồng tử liêu, Thừa khớp, Nghinh hương, Giáp xa, Địa thương, Nhân trung, Thừa tương cùng bên liệt… Toàn thân châm huyệt Hợp cốc, Phong chì bên đối diện. Cần tránh kích thích quá mức có thể gây co cứng cơ mặt. Khi mắt đã gần bình thường thì dừng điều trị kích thích. Khi thấy các dấu hiệu co cứng cần ngừng ngay liệu pháp điện, châm cứu, xoa bóp.

Các biện pháp vật lý trị liệu: điện di nivalin, hồng ngoại, sóng ngắn, điện xung dòng xung kích thích, xoa bóp.

Trường hợp bệnh nhân đến muộn bị liệt mặt co cứng dai dẳng điều trị không kết quả: có thể tiêm cồn huỷ dây thần kinh.

Dự phòng: điều trị tích cực viêm tai giữa, viêm tai xương chũm, tránh nhiễm lạnh đặc biệt sau khi uống rượu bia say.

Chỉ định điều trị phối hợp Oxy cao áp cho thấy kết quả phục hồi nhanh hơn, điều trị càng sớm kết quả càng tốt.

Cách phân biệt dễ dàng nhất của liệt & ngoại biên là mắt không nhắm lại được, lệch một bên mặt, môi dầy lên, miệng không thổi sáo , thổi lửa được, rãnh mũi bên liệt căng hơn. Liệt thần kinh trung ương không có các dấu hiệu đó.

Tuyết Mai

Từ khóa: