Cuộc thi thơ “Thơ về Hà Nội 2008 - 2010” do Tuần báo Văn nghệ - Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội được phát động vào tháng 10 – 2008 nhằm hướng tới đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội vào năm 2010. Đây là một cuộc thi có ý nghĩa thiết thực. Một nửa chặng đường thơ tuy đã có những tên tuổi ban đầu nhưng, như cách nói thông thường, tác phẩm hay vẫn là tác phẩm... chưa viết! Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nhà thơ Nguyễn Trọng Văn, Trưởng ban Văn nghệ Đài PT –TH Hà Nội, thành viên Ban giám khảo, nhân sơ kết Giai đoạn 1 của cuộc thi (26-9-2009).

- Thưa nhà thơ Nguyễn Trọng Văn, cuộc thi “Thơ về Hà Nội” do Tuần báo Văn nghệ - Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội tổ chức đã đi được một nửa chặng đường và sẽ có buổi sơ kết vào ngày 26-9 tới đây. Trải qua hơn một năm phát động cuộc thi hướng tới lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội có gì nổi bật và đặc biệt so với những cuộc thi thơ khác không?
- Với chủ đề hướng tới và tôn vinh những giá trị văn hóa và phẩm giá con người của Thủ đô 1.000 năm tuổi, đặc biệt là thời kỳ đổi mới; đánh thức và ngợi ca tình cảm của “Hà Nội với cả nước, cả nước với Hà Nội” nên cuộc thi “Thơ về Hà Nội” cũng đã nhận được hơn 4000 bài của gần 800 tác giả ở khắp mọi miền đất nước, với đủ mọi lứa tuổi. Cuộc thi đã cho thấy, bà con quan tâm đến những đổi thay của Thủ đô nhiều hơn là chúng ta tưởng, ngoài những bài thơ về cuộc sống đương đại thì những hoài niệm về một Thăng Long cổ xưa đã được những người cầm bút chuyển tải một cách rất phong phú. Chúng tôi rất mừng vì qua một năm phát động số lượng bài dự thi đã vượt lên mức dự kiến. Đợt sơ kết Giai đoạn 1Ban tổ chức trao tặng thưởng cho 15 tác giả đã tích cực hưởng ứng và có những đóng góp vào thành công ban đầu của cuộc thi.Đây cũng là một cách để động viên, chiêu mộ những tác giả thơ trên khắp cả nước gửi thơ về dự thi.
- Hiện nay, với số lượng hơn 4000 bài gửi về dự thi, theo như đánh giá từ phía Ban tổ chức, thì có khoảng bao nhiêu bài đạt chất lượng theo tiêu chí của cuộc thi đề ra?
-  Những bài đạt chất lượng đều đã được in trên báo Văn nghệ, được đắng tải trên Báo điện tử của Đài PT –TH Hà Nội, được thu thanh và ghi hình để phát lên sóng của Đài trong chương trình riêng về cuộc thi “Thơ về Hà Nội” được phát hàng tuần. Và cho đến nay thì số lượng đó cũng chỉ khoảng gần hai trăm bài đạt yêu cầu. Theo tôi nghĩ, khi tổ chức một cuộc thi, mọi người có quyền tham gia và ai cũng nghĩ rằng, thơ của họ là… hay cả. Tôi nghĩ điều đó không đáng trách, bởi mỗi một người yêu Hà Nội người ta có cách riêng để thẻ hiện tình yêu của mình đối với mảnh đất mà mình đã sinh ra, lớn lên hay đã từng gắn bó. Đặc biệt trong cuộc thi đã chiêu mộ được những nhà thơ cao niên như Ngô Văn Phú, Phan Xuân Hạt, Thi Ngọc, Lò Cao Nhum, Lò Ngân Sủn… hay những người trẻ hơn như Nguyễn Hữu Quý, Bùi Tuyết Mai... Đặc biệt có hai cha con nhà thơ Trúc Chi, Khánh Chi cùng tham gia rất hào hứng. Có nhiều tác giả từ miền núi phía Bắc và cũng có những tác giả tận mũi Cà Mau nhiệt tình gửi bai dự thi, nhiều nhất là những người con Hà Nội với bao năm sống gắn bó và muốn ngợi ca vẻ đẹp của mảnh đất ngàn năm văn hiến.Chúng tôi còn nhận được thơ của những tác giả là Việt Kiều ở nước ngoài tham gia khá nhiều.
- Nếu có một cuộc “dọn vườn” thơ trên bàn biên tập, thì câu chuyện khiến anh nhớ nhất của cuộc thi này trong chặng đường gần 1 năm qua là gì?
- Tôi vẫn nhớ và rất xúc động với câu chuyện của các bác trong câu lạc bộ thơ Phố Hiến (Hưng Yên). Khi nghe tin có cuộc thi, các bác đã tìm đến tận nơi chỉ để xin cái… thể lệ cuộc thi. Tôi bảo, các bác chỉ cần nhờ một cháu nào đó lên trên mạng tìm là có, hoặc lên thư viện tìm trên các báo cũng đã in cả rồi, bác lặn lội đi mấy chục cây số đến đây làm gì cho mệt. Bác ấy còn bảo: Không được, không được, anh chị em trong câu lạc bộ cử tôi đích thân đến tận nơi hỏi cho cặn kẽ từng chi tiết vấn đề, ghi chép cẩn thận để về truyền đạt lại cho anh chị em cùng tham gia dự thi. Chưa hết, có một cô giáo đã nghỉ hưu ở Hà Nội tuần nào cũng đều đặn gửi một chùm thơ đến và thơ của cô chủ yếu nói về những vấn đề... thời sự diễn ra trong tuần, mà lần nào gửi cô cũng ghi chú trên phong bì rất nhiều thông tin về mình, về người nhận... Ngoài ra, bên trong cô còn viết thư dặn dò nếu được giải thưởng thì gửi về địa chỉ này, khác. Còn  một giảng viên đại học khác, sau khi nghe tôi phát biểu trên truyền hình rằng, nếu có thơ thì đề nghị các tác giả (có thể) gửi qua trang web của chương trình để việc chọn lựa dễ dàng hơn. Đến mấy ngày sau thì hòm thư của Đài đã nhận được rất nhiều thư, trong đó có thơ của cô giáo nói trên với gần... 80 bài thơ. Máy in chạy mãi mới hết! Cũng có tác giả làm thơ đã lấy tên của 4 người con đặt thành tên bút danh của mình với tâm nguyện nếu được giải sẽ mang vinh quang về cho... cả nhà...
- Nghe anh nói vậy, tôi cảm thấy rằng, để có những bài thơ hay về Hà Nội thì một năm phía trước các tác giả có lẽ cần phải “lao động nghệ thuật” nhiều hơn nữa để có những tác phẩm xứng tầm với danh xưng “Hà Nội ngàn năm văn hiến”?
- Quả thật là thế, bởi vì, tuy đề tài về Hà Nội không hạn hẹp nhưng viết về Hà Nội không đơn giản chỉ là có một danh từ riêng của Hà Nội ghép vào bài thơ là đủ (mà nếu bỏ cái danh từ đó đi ta có thể thay thế bất cứ địa danh nào khác trên đất nước). Trên thực tế, đề tàì về Hà Nội giàu chất sử thi và bộn bề hiện thực cuộc sống nhưng các tác giả còn khai thác khá dễ dãi. Cảm hứng ngợi ca được thường được các tác giả sử dụng hơn là sự khám phá, sáng tạo, chưa thực sự xâm nhập vào từng ngóc ngách của đời sống. Số tác giả đã chọn in còn ít hoặc thiếu những chùm bài vượt trội trong sự tiếp cận đề tài và trong cách diễn đạt. Còn vắng những chùm bài hay, nhiều bài mới dừng lại ở mức độ trung bình, dưới trung bình. Đề tài Hà Nội giàu chất sử thi nhưng cách khai thác đề tài ở một số tác giả còn sa vào chung chung dễ dãi. Nhiều tác giả nghiêng về cảm hứng ngợi ca mà coi nhẹ sự thăng hoa, sáng tạo. Thơ dự thi Hà Nội, nếu nhìn tổng thể, cần bổ sung thêm những mảng bài về đời sống thực tại. Hà Nội hôm nay có nhiều cái hay, cái mới, nhưng thơ dự thi chưa nhập cuộc, song hành. Tôi muốn nhấn mạnh thêm với các tác giả gửi bài dự thi là nên thoát ra khỏi lối tư duy đã nhắc về Thằng Long – Hà Nội là nhắc về lịch sử, hay cứ phải có trong bài thơ của mình tên địa danh nào đó ở Hà Nội mới yên tâm là thơ về Hà Nội, hoặc tư duy hoài niệm quán xuyến cả tâm hồn.
- Cuộc thi nào cũng luôn kỳ vọng sẽ có nhiều những tác phẩm hay, nhưng trên thực tế thì các tác giả chuyên nghiệp có vẻ không mặn mà với những cuộc thi thơ nữa, theo anh điều này có làm giảm đi tính chuyên nghiệp của cuộc thi?
- Tính chuyên nghiệp của cuộc thi hoàn toàn không bị phụ thuộc vào tác giả dự thi là chuyên nghiệp hay nghiệp dư, mà nó phụ thuộc vào chất lượng dự thi. Cuộc thi này ngay từ đầu đã có nhiều Nhà thơ chuyên nghiệp tham gia như tôi đã nêu ở trên.Còn có một thực tế nữa là thông qua các cuôc thi các tác giả trẻ hay tác giả mới lại là những phát hiện cho nền thơ, nhiều người đã thành danh sau các cuộc thi. Như vậy các tác phẩm hay có thể ở tác giả mới và cũng có thể ở tác giả đã làm thơ lâu năm. Xin được nhấn mạnh là các cuộc thi do Báo Văn nghệ tổ chức bao giờ cũng có “Sao”. Cuộc thi này chắc chắn cũng vậy, sẽ có những tên tuỏi mới “ chói sáng” bên các tên tuổi cũ. Thơ về Hà Nội bên các bài đã đi vào tâm hồn các thế hệ sẽ có những bài tiếp tục được công chúng đón nhận.
- Trong tương lai gần, Ban tổ chức có ý định sẽ tôn vinh giải thưởng cuộc thi này thành một giải mang tầm cỡ quốc gia chứ, thưa anh?
- Hà Nội là mảnh đất hội tụ cả Đất nước, do vậy thơ về Hà Nội tức là thơ về Đất nước mình. Không lý do gì mà không nghĩ đến một “Giải thưởng Văn học mang tính Quốc gia” trong tương lai, tức là ngay từ Cuộc thi này
- Anh hiện là Trưởng Ban văn nghệ của ĐàiPhát thanh - Truyền hình Hà Nội và cũng là người có nhiều ý tưởng (mới đây là ý tưởng về việc xây dựng  “Cổng Việt và Bức tường lưu danh những người con ưu tú của dân tộc Việt Nam” ở Thủ đô Hà Nội ). Gần đây anh quen với các công việc quản lý, tổ chức... nên anh đang xa dần nàng thơ của mình?
- Cám ơn bạn đã quan tâm, với “ Nàng Thơ” thì chắc chắn tôi không thể xa được. Đọc cho bạn nghe một đoạn trong bài thơ mới nhất nhé, “ Nhớ bữa ấy... chớm em. Mười lăm tuổi. Hay nắng xuân sơ ý lỡ gieo bùa. Nhớ bữa ấy ngày nói lời hò hẹn. Hoa Sưa trắng hết mình... làm thông điệp tiễn mùa đi.”
- Vâng, xin cảm ơn anh!

Trần Hoàng Thiên Kim ( thực hiện )