Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Tổng thống Pháp Macron và tham vọng cải cách
08/05/2018 09:32
(HanoiTV) - Ngày 7/5/2017, ông Macron đắc cử Tổng thống Pháp, trở thành Tổng thống trẻ tuổi nhất trong lịch sử Nước Cộng hòa Pháp ở tuổi 39. Ngay sau khi nhậm chức, ông thực hiện hàng loạt biện pháp cải cách kinh tế xã hội. Một năm sau khi bước chân vào điện Elysée, ông đã đạt được những thành tựu gì?
Tân Tổng thống Pháp Macron được người tiền nhiệm Hollande tiếp đón tại Điện Elysee, ngày 14/5/2017. Ảnh: Reuters

Cuộc thăm dò mới nhất do Viện nghiên cứu Elabe Pháp tiến hành cho thấy, hơn 69% người được hỏi tin rằng Macron là một "nhà cải cách" thực sự. Chỉ trong một năm ngắn ngủi, Chính phủ đã đưa ra những cải cách trong nhiều lĩnh vực như luật lao động, tài chính, thuế, giáo dục, nhập cư .v.v. Những ý kiến hoài nghi và phản đối cũng không ít. Cải cách trong các ngành đường sắt, y tế, chế độ hưu trí và dịch vụ công cũng đang được tiến hành hoặc sắp bắt đầu. Các cuộc đình công kéo dài trong nhiều ngành khác nhau đã khiến chính phủ phải đau đầu. Dù phải đương đầu với rất nhiều trở ngại, nhưng đến nay Macron chưa hề lùi bước, ông nhấn mạnh rằng thực hiện cải cách là ông thực hiện những lời cam kết đã đưa ra khi tranh cử, khẩu hiệu của ông là "nói được làm được". Ngày 20/4, Tờ Les Échos của Pháp đã có bài xã luận cho rằng, cuộc Cách mạng Pháp là một cơn bão cấp 12, Charles de Gaulle năm 1958 trở thành tổng thống là bão mạnh cấp 9, cựu Tổng thống Hollande chỉ là gió nhẹ cấp 2, và bây giờ đương kim tổng thống Macron có thể coi là đang tạo ra cơn bão mạnh cấp 6.

Bốn ẩn số đằng sau những thành tựu đã đạt được

Nếu chiến thắng của Macron vào năm 2017 được coi là may mắn, vậy cơn bão cải cách đáng kinh ngạc mà tân binh chính trị này có thể tạo ra trong vòng một năm qua không thể chỉ dựa vào ngẫu nhiên và may mắn.

Tổng thống Emmanuel Macron và Tướng Pierre de Villiers duyệt binh trong ngày Quốc khánh Pháp 14/7. Ảnh: AP

Trước hết, Macron thiết lập một quyền lực tổng thống mạnh mẽ và kiên quyết. So với những người tiền nhiệm của mình, Macron thiếu kinh nghiệm chính trường và quản trị. Hai tháng sau khi nhậm chức, Tổng thống mới công khai chỉ trích Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang De Villiers đã có hành vi "không đúng đắn" liên quan đến ngân sách quốc phòng. Ông De Villiers sau đó đã trở thành tướng năm sao đầu tiên trong lịch sử nước Cộng hoà Pháp từ chức. Vụ bê bối này đã khiến tỷ lệ ủng hộ ông Macron giảm mạnh 10%, nhưng nó cũng nhanh chóng dựng lên hình tượng quyền lực của một Tổng thống cứng rắn và độc đoán. Trong các bài diễn thuyết của mình, Tổng thống Macron thích sử dụng các từ ngữ triết học và kinh tế, khiến người nghe có cảm giác ông là người kiêu ngạo, thích thuyết giảng, xa cách; khi đối diện giới truyền thông, ngôn ngữ của ông lại thường có tính khiêu khích, thậm chí còn trở nên mất kiểm soát, không phải là hình ảnh tinh anh thường thấy. Cho dù thanh lịch hay thô tục, Macron không che giấu cảm xúc của mình, và không cho phép người khác thách thức quyền lực của mình. Khi tiến hành cải cách luật lao động, ông đã từng tuyên bố rằng ông "sẽ không nhượng bộ cho những người lười biếng và sẽ không nhượng bộ những người hoài nghi và cực đoan". Thực tế đã chứng minh rằng Tổng thống nói đi đôi với làm.

Thứ hai, Macron nhận được sự ủng hộ của Chính phủ và Quốc hội. Sau khi nhậm chức, Macron bổ nhiệm cựu thành viên đảng Cộng hòa Philip làm Thủ tướng, dù trước đó hai người không quá thân thiết nhưng rất hợp ý. Macron đưa ra quy hoạch tổng thể, Philip giải quyết các công việc hàng ngày. Lần đầu tiên nước Pháp có chế độ mới tổng thống và thủ tướng cùng sử dụng tư vấn nội các, nâng cao hiệu quả quản trị. “Nội các chuyên gia” được thành lập theo chủ ý của tổng thống Macron cũng là một sự đổi mới lịch sử. 13 bộ trưởng và quốc vụ khanh trong chính phủ hiện nay có xuất thân từ xã hội dân sự và có nền tảng chuyên môn sâu. Như Bộ trưởng Giáo dục Đại học Vidal là Hiệu trưởng Đại học Nice, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Elisabeth Borne là người đứng đầu mạng lưới giao thông công cộng RATP, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nicole Belloubet là thẩm phán của Hội đồng Hiến pháp. Nhìn bề ngoài, việc bổ nhiệm “nội các chuyên gia” cho thấy tư tưởng "trọng dụng nhân tài" của Macron, nhưng về sâu xa mục đích thực sự của việc bổ nhiệm các nhà kỹ trị là giảm ảnh hưởng của các đảng phái chính trị đối với các quyết định hành chính, nhằm đảm bảo sự tập trung quyền lực, giúp việc thực hiện các chương trình cải cách được thuận lợi hơn. Ngoài ra, trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 6/ 2017, phong trào La République En Marche do Tổng thống lãnh đạo và Đảng liên minh đã giành được đa số tuyệt đối. Tất cả các dự luật cải cách của chính phủ hiện hành đều được bật đèn xanh khi bỏ phiếu tại Quốc hội. Dự thảo cải cách luật lao động, cải cách đường sắt và luật chống khủng bố lần lượt giành được 83%, 80% và 74% số phiếu ủng hộ. Không cần các cuộc thảo luận kéo dài tại quốc hội, các biện pháp cải cách có thể được thực hiện một cách nhanh chóng.

Bộ trưởng Giáo dục đại học và Nghiên cứu Frédérique Vidal

Thứ ba, lực lượng đối lập rất yếu. Sau cuộc bầu cử năm 2017, bốn chính đảng bại trận vẫn chưa thể hồi phục, không thể chống lại đảng cầm quyền. Bốn đảng đối lập chính đều tồn tại những vấn đề riêng của mình, không quan tâm đến các vấn đề khác nên đã tạo ra một môi trường chính trị tương đối “lỏng” cho cải cách. Tình hình các nghiệp đoàn thậm chí còn tệ hơn. Nên Macron thường bỏ qua các nghiệp đoàn, thực hiện kế hoạch cải cách từ trên xuống dưới.

Cuối cùng, cải cách có môi trường kinh tế tốt. Trong năm 2017, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Pháp đạt 2%, đạt mức cao nhất trong sáu năm, thâm hụt ngân sách giảm xuống còn 2,6% Tổng sản phẩm quốc nội, mức thấp nhất kể từ năm 2006. Tuy nhiên, công lao phục hồi kinh tế không phải tất cả đều nhờ Macron, kể từ năm 2008, Ngân hàng Trung ương châu Âu đã dành cho Pháp các khoản vay lãi suất thấp trong 10 năm, chính phủ của cựu Tổng thống Sarkozy và Hollande cũng có những nỗ lực để thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế, và Macron may mắn nhậm chức đúng vào "Mùa thu hoạch", nhờ đó khẩu hiệu cải cách của ông cũng thuận lợi hơn. Ví dụ, trong các phương án cải cách thuế đã được thông qua, mục tiêu mức giảm của riêng thuế cư trú đã lên đến 10 tỷ euro; Chính phủ cũng hứa sẽ làm giảm tỷ lệ chi tiêu công so với Tổng sản phẩm quốc nội xuống còn 3% vào năm 2022, tiết kiệm hơn 60 tỷ euro .

Ba thách thức lớn tổng thống Macron phải đối mặt trong tương lai

Tuy nhiên, cuộc thăm dò của Elabe cũng cho thấy chỉ có 48% người được hỏi tin rằng Macron trúng cử là một điều tốt đẹp cho nước Pháp. 81% số người được hỏi cho rằng họ không được hưởng lợi từ việc cải cách, bởi vì vấn đề cốt lõi là giải quyết việc làm và nâng cao sức mua của người dân, trong khi cải cách không tập trung vào hai vấn đề này. Đối với "giải phóng" và "bảo vệ" (giải phóng sức sống quốc gia, đồng thời bảo vệ kẻ yếu), những từ cốt lõi trong chiến dịch tranh cử, từ 52% số người được hỏi chỉ trích Macron đã không thực hiện được lời hứa của mình. "Ggiải phóng" đồng nghĩa với chính sách kinh tế khuynh hữu, trong "bảo vệ" đồng nghĩa với chính sách phúc lợi xã hội khuynh tả. Rất khó để điều phối hai vấn đề này.

Đến nay, pháp lệnh cải cách thuế và luật lao động vừa được ban hành, chưa có kết quả. Do đó, rất khó để đánh giá khách quan về hiệu quả cải cách dựa trên những kết quả đạt được trong năm đầu tiên. Còn quá sớm để thảo luận về "Chủ nghĩa Macron".

Ông Macron bước vào năm thứ hai của nhiệm kỳ, công cuộc cải cách đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết, cải cách đường sắt quốc gia Pháp sẽ là một cuộc chiến khắc nghiệt, trong đó trọng tâm là đưa phương thức và các bước cạnh tranh thị trường,tương lai và đãi ngộ đối với công nhân đường sắt, xử lý các khoảng nợ khổng lồ của doanh nghiệp .v.v., thành công hay thất bại của nó không chỉ ảnh hưởng đến cả ngành đường sắt mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực công. Cuộc đình công đường sắt quy mô chưa từng có sẽ tiếp tục kéo dài cho đến cuối tháng Sáu, cũng trùng với lễ kỷ niệm 50 năm của cơn bão tháng 5 (tháng 5-6/1968 ở Pháp nổ ra phong trào sinh viên đình khóa, công nhân đình công), dưới áp lực của các cuộc biểu tình quy mô lớn trên phạm vi toàn quốc, chính phủ khi đó đã buộc phải nhượng bộ.

Người biểu tình ở thủ đô Paris hôm 5/5. Ảnh: AFP

Thứ hai, cải cách ở một số khu vực đã được xây dựng lịch trình: Vào đầu năm 2019 sẽ ban hành quy định chi tiết cải cách công chức, cắt giảm 120.000 việc làm; tháng 6/2019 công bố dự luật hưu trí mới, cải cách chế độ hưu trí hiện hành một cách hệ thống. Một số mục tiêu cải cách chiều sâu còn khá mơ hồ: " Kế hoạch Hành động Công 2022" sẽ tập trung vào sự phát triển của dịch vụ công mới, cắt giảm chi tiêu của chính phủ, trong đó bộ phận nào là trọng tâm cải cách, bộ phận nào sẽ bãi bỏ hoặc hợp nhất vẫn chưa rõ ràng.

Cuối cùng, các kế hoạch cải cách của Tổng thống là những kế hoạch không rẻ. Hàng năm, chính phủ của Tổng thống Macron đầu tư 31 tỷ euro cho giáo dục nghề nghiệp, 48 tỷ euro để phát triển các vùng ngoại ô khó khăn, ngoài ra còn cải thiện tình trạng lỗ tại các bệnh viện, đầu tư bảo vệ môi trường và “trận chiến” nào cũng đòi hỏi có sự hỗ trợ kinh tế mạnh mẽ. Đồng thời với việc thực hiện các nhiệm vụ này, chính phủ cũng phải tuân thủ cam kết cắt giảm chi tiêu công của mình. Nếu trong bốn năm tới, tăng trưởng kinh tế chậm lại công cuộc cải cách sẽ khó có thể thành công.

An Nhiên

Theo Xinhua

Từ khóa: tổng thống PhápMacronmột năm cầm quyền