Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Vẻ đẹp độc đáo của cổng làng cổ Ước Lễ
15/06/2020 17:36
(HanoiTV) - Cổng làng Ước Lễ (Thanh Oai, Hà Nội) là một trong những cổng làng cổ xưa còn giữ được nguyên vẹn đến nay. Ngoài vẻ đẹp kiến trúc độc đáo, cổng làng còn mang tính văn hoá thể hiện sự tài hoa của người xưa.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 30km, làng cổ Ước Lễ mang một vẻ đẹp rất riêng – vẻ đẹp của sự bình lặng và của những công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn thời gian. Cổng làng Ước Lễ, công trình kiến trúc độc đáo nổi tiếng của làng chứa đựng tinh hoa hồn Việt được xây dựng từ thời Mạc, là một trong những cổng làng đẹp nhất còn lại đến ngày nay.
Từ xưa, những ngôi làng ở vùng đồng bằng Bắc Bộ luôn được bao bọc bởi lũy tre làng, sau những lũy tre yên bình đó là cộng đồng dân cư gắn bó bao đời, với cây đa, bến nước, sân đình, là chùa chiền, miếu mạo vừa thâm nghiêm, vừa gần gũi.
Mỗi làng đều có địa vực riêng, mang tính chất tự quản, có phong tục, hương ước, hệ thống chức dịch, có đội ngũ tuần phiên canh gác để bảo vệ an ninh trật tự cho làng… vì thế, cổng làng mang ý nghĩa rất quan trọng. Cổng làng Ước Lễ giống như bao cổng làng khác là một trong những công trình hiếm hoi còn được bảo tồn đến nay trước sự mai một của thời gian.
Về kiến trúc, cổng làng Ước Lễ được xây dựng cao 6m, rộng hơn 10m bằng gạch chỉ không trát, phía trên có vọng lâu. Cổng có vòm tròn, cao 2,2m, chiều rộng 1,5m. Phía trên trán cổng là ba chữ Hán đại tự rất đẹp "Ước Lễ môn" nghĩa là Cổng (làng) Ước Lễ.
Cổng làng còn mang vẻ độc đáo hơn các cổng làng nơi khác bởi được gắn liền với chiếc cầu cong dài chừng 10m, rộng hơn 2m bắc qua một hào nước, khiến công trình mang dáng vẻ của cổng thành. Cổng làng Ước Lễ với lũy cao, hào sâu được ví như hình ảnh thu nhỏ của các cổng kinh thành Huế như Cửa Thể Nhân (cửa Ngăn), Chánh Bắc Môn (cửa Hậu), Chánh Đông Môn (cửa Đông Ba)…
Về văn hoá, phía trên trán cổng là ba chữ Hán đại tự rất đẹp “Ước Lễ môn” nghĩa là Cổng (làng) Ước Lễ mang một ý nghĩa sâu sắc, như lời căn dặn, nhắc nhở và cầu chúc cho người dân từ đời này qua đời khác ra đi kinh doanh sẽ may mắn; người theo con đường công danh cũng thành đạt để rồi trở về cây cầu làng thân thương này.
Phía trên vọng lâu có biển "Mỹ tục khả phong"  nghĩa là Tục đẹp thói hay/ Phong tục tốt đẹp, do nhà vua ban cho làng Ước Lễ vào năm Tự Đức thứ tư (1851) cùng với 6 làng của Hà Tây (cũ).
Đôi câu đối rất độc đáo, cả hai vế đều vừa Nôm vừa Hán: "Thâm nghiêm kín cổng cao tường, thương cổ nguyện tàng kỳ thị / Xôn xao trước thầy sau tớ, mã xa phục quá thử kiều".
Mặt trong của cổng có ba chữ "Thiểu cao đại” mang hàm ý rằng các thế hệ trước của làng đã làm nhiều việc nhân đức, nên thế hệ sau nhất định sẽ hưng vượng; đó cũng là lời nhắc nhở dân làng dù đi đâu, làm gì cũng nên sống có đạo đức, biết làm việc thiện, để lại phúc đức cho con cháu.
Cổng làng Ước Lễ ngày nay còn được bảo quản khá đẹp mắt theo nguyên mẫu xưa với không gian kế bên đình cổ, cây đa và khu họp chợ cũ gợi nét thân thuộc, bình dị.
Với vẻ đẹp kiến trúc cùng ý nghĩa tốt đẹp mà tiền nhân gửi gắm ở cổng làng Ước Lễ, công trình này cùng với quần thể kiến trúc làng cổ sẽ là điểm đến có giá trị văn hoá cao ở ngoại thành Hà Nội.

Quang Dương

Từ khóa: Vẻ đẹp độc đáo của cổng làng cổ Ước Lễcổng làng Ước Lễ