Văn hóa / Thể thao Nghệ thuật Du lịch Chân dung nhân vật
Trần Độ - Nghệ nhân gốm tài hoa
24/09/2016 11:53
(HanoiTV) - Nhắc đến nghệ nhân Nhân dân Trần Độ, giới trong nghề tôn vinh ông là "vua gốm Bát Tràng" bởi gia tài hơn 70 loại men cổ của ông.
Gia tài gốm cổ phục chế của nghệ nhân nhân dân Trần ĐộGia tài gốm cổ phục chế của nghệ nhân Nhân dân Trần Độ

Trần Độ sinh năm 1957, là thế hệ thứ 18 dòng họ Trần làm gốm ở Bát Tràng. Ngay tuổi lên 10, sản phẩm đầu tay của ông đã làm hài lòng nhiều thợ cả.

Lớn lên, người có hoa tay của đất tự nguyện theo nghề cha ông. Năm 1975, Trần Độ vào làm công nhân Xí nghiệp gốm sứ Bát Tràng. Sau 5 năm làm việc, năm 1980, ông nhập ngũ. Năm 1982, ra quân, ông trở về cơ quan cũ. Bảy năm sau, năm 1989, ông quyết định mở lò sản xuất gốm .

Ban đầu, ông Độ làm gốm đồ dùng, nhưng dần dần, người con của làng gốm Bát Tràng nhận ra mình mê gốm trưng bày. Từ đó ông đã mày mò tìm công thức men cổ. Nhiều loại men phải mất gần 20 năm ông mới tìm ra bí quyết.

Đến nay, "vua men gốm Bát Tràng" đã tạo ra được hơn 70 loại men quí, nhờ đó, phục chế thành công men gốm cổ từ thời Lý - Trần - Lê như lư hương, chân đèn, bình, lọ, chum, choé, bát đĩa với men rạn, men chảy các màu trắng, nâu, xanh ngọc... Rồi men lam, men rau, men đá, men chảy, men nâu, men đen... Trong đó, đặc biệt nhất là men nâu, mầu nâu trầm rất lạ. Riêng dòng men ngọc, ông có tới mười hai công thức biến hoá. 

Nghệ nhân nhân dân Trần Độ đã có bí quyết tạo ra hơn 70 loại men cổNghệ nhân Nhân dân Trần Độ đã có bí quyết tạo ra hơn 70 loại men cổ

Sau đó, ông cung tiến nhiều sản phẩm cho Ban Quản lý di tích đền Hùng (Phú Thọ), Đền Đô (Bắc Ninh), Đền Cổ Loa, Khu Di tích vua Lê, và Trung tâm Hoạt động Văn hoá - Khoa học Văn Miếu (Hà Nội) cũng như bán cho Bảo tàng Lịch sử Hà Nội; Bảo tàng thành phố Điện Biên Phủ; Cung đình Huế.

Năm 2005, ông là người duy nhất được chọn thực hiện lô hàng đặc biệt gồm 219 món đồ gốm với gần 10 loại sản phẩm phục chế theo nguyên mẫu còn lưu giữ trong sách cổ và mẫu lưu tại Bảo tàng Nghệ thuật, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.

Ông cũng là tác giả của phiên bản gốm cụ Rùa Hồ Gươm tại đền Ngọc Sơn. Phiên bản này có kích thước như cụ Rùa thật - 3,3x2,6x1,36m, nặng gần 4 tấn và được nung ở nhiệt độ 1.300 độ C.

Đặc biệt, nhờ sự độc đáo và giàu hồn Việt, gốm giả cổ Trần Độ đã trở thành quà tặng quốc gia như chiếc bình rượu cổ triều Mạc làm quà lưu niệm cho các nguyên thủ quốc gia tham dự Hội nghị Cấp cao ASEM5 (Hà Nội, 2004). Thủ tướng Phan Văn Khải chọn làm gốm Bát Tràng làm quà tặng chính khách Mỹ và Canada trong nhiệm kỳ của mình. 

Xem video giới thiệu nghệ nhân Nhân dân Trần Độ của nhóm phóng viên Thời sự Nhật Vương - Hoàng Tuyên:    

Người tiên phong khôi phục men gốm cổ đã giành nhiều giải thưởng quí giá như Huy chương "Bàn tay vàng" do Liên hiệp HTX Thủ công nghiệp Trung ương tặng năm 1990; Giải thưởng Đôi bàn tay vàng của Hội Mỹ thuật Đông Dương (1999). Giải thưởng Hà Nội vàng do Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng cùng ban tổ chức Hội chợ Doanh nghiệp VN hướng tới 1000 năm Thăng Long – Hà Nội phong tặng (2002); Giải vàng Ngôi sao Việt Nam (Hội Mĩ thuật Việt Nam) (2002).

Hiện nay, nghệ nhân Nhân dân Trần Độ là một trong 9 người được đề xuất là Gương mặt Công dân Thủ đô ưu tú 2016.

HANOITV

Từ khóa: gốm Bát TràngTrần Độnghệ nhân nhân dângương mặt ưu túBàn tay vàngmen cổ