Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Bài thuốc chữa kiết lỵ bằng Y học cổ truyền
21/10/2021 20:27
(HanoiTV) - Kiết lỵ là triệu chứng viêm ruột do trực khuẩn lỵ và do amíp gây ra, thuộc phạm vi chứng lỵ tật của y học cổ truyền.

Bệnh lỵ thường thấy ở vào khoảng giữa mùa hạ và sang đầu mùa thu, có thể chia ra làm 2 loại: Lỵ thấp nhiệt và lỵ hàn thấp, chữa lỵ thấp nhiệt, chủ yếu là hóa thấp nhiệt, tiêu tích trệ, và điều hoà khí huyết.

Khi mới phát nếu thấy có biến chứng thì nên dùng phép giải biểu tán tà. Còn như cách chữa bệnh “cấm khẩu lỵ”, thì chủ yếu là ôn trung hóa thấp, điều khí tiêu trệ. Chứng “cửu lỵ” phần nhiều là thuộc về hư hàn, trong số đó cũng có khi vì thấp trệ chưa hết, hàn nhiệt lẫn lộn, hư thực cùng hiện ra trước hết nên dùng phép ôn trung thành trệ, bổ khí và cố sáp. Chứng “hưu tức lỵ” phần nhiều thuộc về tỳ hư khí trệ, cách chữa thì chủ yếu là kiện tỳ điều khí, nếu gặp lạnh thì liền phát ra, thì nên dùng phương pháp ôn trung tán hàn với thuốc ôn hạ.

Bác sỹ Nguyễn Hồng Minh- Phó chủ tịch Hội đông y Thành phố Hà Nội cho biết: “Nhân chính khí của cơ thể bị giảm sút, thử thấp hoặc thấp nhiệt xâm phạm vào cơ thể hoặc do ăn uống không cẩn thận, công năng vận hóa của tỳ vị bị rối loạn mà gây ra bệnh.

Kiết lỵ thấy ở 2 thể cấp tính mạn tính, lỵ cấp tính thường do thấp nhiệt, hàn thấp gây ra, lỵ mạn tính do tỳ vị hư gây ra”.

Người mắc phải bệnh này sẽ gặp phải tình trạng đại tiện liên tục, phân xuất hiện dịch nhầy và máu. Ở giai đoạn đầu bị nhiễm khuẩn, người bệnh có thể không xuất hiện triệu chứng nào. Nếu không được phát hiện kịp thời sẽ dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng.
ĐIỀU TRỊ THEO Y HỌC CỔ TRUYỀN

Lỵ cấp tính

Do thấp nhiệt

Gặp ở lỵ do a míp, phân có mùi máu còn gọi là xích bạch lỵ.

Triệu chứng: đau quặn bụng, mót rặn nhiều, đi đại tiện ra máu, mũi, có sốt, sợ lạnh, mạch huyền hoạt sắc hay nhu sác miệng khô đắng dính, tiểu tiện đỏ.

Phương pháp chữa: thanh nhiệt táo thấp, hoạt huyết, hành khí.

Bài thuốc:

Bài 1. Viên khổ luyện – đại hoàng

Khổ luyện tử 20 gam Bồ kết 20 gam

Hoàng liên gai 20 gam Hạt cau 20 gam

Hạt dưa hấu 20 gam Đại hoàng 20 gam

Tán bột, ngày uống 20 gam chia 2 lần.

Bài 2. Thược dược bỏ quế chi gia giảm

Hoàng cầm 12 gam Mộc hương 6 gam

Hoàng liên 12 gam Binh lang 6 gam

Kim ngân hoa 20 gam Cam thảo 6 gam

Bạch thược 8 gam Đại hoàng 4 gam

Đương quy 8 gam

Châm cứu: châm tả Trung quản, Thiên khu, Đại trường du, Túc tam lý, Hợp cốc, Phục lưu, Nội đình, Công tôn.

Do hàn thấp

Gặp ở lị a míp bán cấp, phân có nhiều chất nhày ít máu gọi là bạch lị.

Triệu chứng: đi đại tiện ra chất nhầy nhiều, máu ít, bụng đau liên miên, mót rặn, rêu lưỡi trắng dầy, mạch nhu hoãn.

Phương pháp chữa: ôn trung hóa thấp kiện tỳ, hành khí.

Bài thuốc:.Bất hoàn kim chính khí tán.

Hậu phác 6 gam, Nhục quế 4 gam

Trần bì 6 gam, Thương truật 12 gam

Mộc hương 6 gam, Bán hạ chế 8 gam

Sa nhân 6 gam ,Đại táo 4 quả

Hoắc hương 8 gam ,Gừng 4 gam

Sắc uống ngày 1 thang.

Châm cứu: châm Thiên khu, Trung quản, Đại hoành, Tỳ du, Vị du, Túc tam lý, Tam âm giao.

Do dịch

Gặp ở lị trực trùng, thường xuất hiện thành dịch và gây triệu chứng nhiễm độc toàn thân.

Triệu chứng: phát ra đột ngột, tình trạng bệnh cấp, đại tiện ra máu nhiều (còn gọi là xích lỵ, sốt cao vật vã, rêu lưỡi vàng dầy, chất lưỡi đỏ, mạch tế sác). Nếu nặng có triệu chứng nhiễm độc thần kinh tinh thần như hôn mê, co giật hoặc truỵ mạch.

Phương pháp chữa: thanh nhiệt giải độc (các trường hợp nhiễm độc thành kinh và truỵ mạch phải cấp cứu bằng các phương tiện thuốc của y học hiện đại.

Bài thuốc:

Bài 1.

Rau sam 400 gam Cỏ phượng vĩ 100 gam

Hạt cau 100 gam Cỏ sữa nhỏ lá 400 gam

Lá mơ lông 100 gam.

Tán bộ ngày uống 20 gam.

Bài 2.

Phèn đen 20 gam Vỏ rụt 10 gam

Cỏ phượng vĩ 20 gam

Sao đen sắc đặc uống ngày 1 thang.

Bài 3.

Cỏ nhọ nồi 50 gam Lá trắc bá 20 gam

Chỉ xác 20 gam Vỏ rụt 20 gam

Rau sam 40 gam Hoa hoè 20 gam

Hạt cau 20 gam.

Tán bột, ngày dùng 20 gam uống với nước vối.

Châm cứu: châm tả các huyệt Khúc trì, Hợp cốc, Thượng cự hư, Túc tam lý, Nội đình, Đại hoành.

Lỵ mạn tính

Hay tái phát, thường gặp ở thể lị do amip (tên khác thường gọi là hưu tức lị). Nguyên nhân do tỳ hư hàn, khi có cơn tái phát còn do thấp nhiệt kết hợp với tỳ hư.

Triệu chứng: bệnh lị kéo dài, hay tái phát, khi ăn uống không cẩn thận hay bị lạnh, bệnh lại tái phát, đại tiện lúc lỏng, lúc táo, có lúc kèm thêm mũi, máu, có thể thấy sa trực tràng (thoát giang) bụng đau âm ỉ, thích chườm nóng, xoa bóp sợ lạnh sắc mặt xanh vàng, rêu lưỡi trắng mạch tế nhược, nhu hoãn.

Phương pháp chữa: ôn bổ tỳ vị và cố sáp. Nếu bệnh tái phát thêm thanh nhiệt trừ thấp.

Bài thuốc:

Khổ luyện tử 1000 gam Sáp ong 500 gam

Buồng cau dủ (để làm áo)

Tán bột làm viên, ngày uống 10 gam chia 2 lần.

Lưu ý: Bệnh kiết lỵ thường do nhiễm khuẩn đường ruột, do vậy nên dùng những thực phẩm có tính đắng, chát và điều đặc biệt để phòng bệnh cần ăn chín, uống sôi, tránh đồ ôi thiu,tránh những thực phẩm tanh, kiêng rượu bia và các chất kích thích khi dùng thuốc.ngoài ra bệnh nhân có thể uống thêm nước đường gừng nóng để làm ấm đường ruột và giúp hệ tiêu hóa được tốt hơn.

Tuyết Mai

Từ khóa: