Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Bài thuốc cổ phương Bổ trung ích khí
23/08/2020 06:05
(HanoiTV) - Nói đến bài thuốc cổ phương “Bổ trung ích khí” là nói đến công đức to lớn của Lý Đông Viên - một trong bốn thầy thuốc lớn của đời Kim, Nguyên, cũng là người đặt cơ sở cho học thuyết ‘Tỳ vị’ của Đông y.

Học huyết “Tỳ vị” lấy việc đề cao chức năng của hệ tiêu hóa làm gốc rễ để điều trị mọi chứng bệnh mà con người hay mắc phải. Tạng Tỳ ở trung tiêu (vùng bụng giữa) là nguồn gốc của tinh hậu thiên, đem đồ ăn thức uống vận hóa ra tinh chất mà đi nuôi dưỡng toàn thân. Khi khí hay còn gọi là công năng tạng Tỳ bị trở ngại, không được điều hòa thì mọi hoạt động của cơ thể đều bị ngưng trệ, làm việc khó khăn, cơ thể không có lực, cơ thịt teo nhẽo, hệ thống dây chằng lỏng lẻo.

Bài này là phương thuốc tiêu biểu về thăng dương (thăng đề) ích khí. Hoàng kỳ, Nhân sâm là vị thuốc chủ yếu dùng để cam ôn ích khí.

Thành phần

1. Hoàng kỳ 2-4 gam.

2. Nhân sâm 1 gam (hoặc Đảng sâm).

3. Bạch truật 1 gam.

4. Đương quy 1 gam.

5. Thăng ma 1 gam.

6. Chích cam thảo 2 gam.

7. Trần bì 1 gam.

8. Sài hồ 1 gam.

Cách dùng: Liều lượng nói trên theo bài thuốc cũ của sách, đem thuốc cắt vụn đun sắc ngày uống 3 lần.

Hoặc ngày 1 thang, đun sắc chia 2 lần uống. Nếu dùng thuốc hoàn (hiệu thuốc có bán) ngày dùng 2-3 lần, mỗi lần 4-8 gam.

Công dụng

Ích khí thăng dương, điều bổ tỳ vị.

Chữa chứng bệnh

Tỳ vị khí hư, tinh thần mệt mỏi, sợ lạnh, tự ra mồ hôi hoặc phát sốt mạch hư không có sức, trung khí hạ hãm, nội tạng bị sa (kể cả trĩ ngoại hoặc sa tử cung) thậm chí tiểu tiện không hãm được, phụ nữ băng lậu thuộc chứng khí bất nhiếp huyết.

Những bài thuốc cổ phương được bốc rất kỹ lưỡng, người lương y kiểm tra thuốc bằng cách nhìn và ngửi mùi để biết thuốc được sao tẩm như thế nào, tránh trường hợp thuốc bị mốc.
Giải bài thuốc

Bài này là phương thuốc tiêu biểu về thăng dương (thăng đề) ích khí. Hoàng kỳ, Nhân sâm là vị thuốc chủ yếu dùng để cam ôn ích khí. Trong đó Hoàng kỳ là thuốc chủ có công thăng bổ phối hợp với Thăng ma, Sài hồ để thăng đề dương khí. Vừa dùng thuốc thăng đề vừa dùng thuốc bổ khí là đặc điểm cơ bản trong việc ghép các vị thuốc ở bài này, chuyên trị các bệnh do trung khí hạ hãm gây nên. Còn Bạch truật, Trần bì, Đương quy, Cam thảo dùng để kiện tỳ lý khí, dưỡng huyết hòa trung là thuốc phù trợ của bài thuốc này.

Bài này do Hoàng kỳ ích khí cổ biểu, Thăng ma thăng dương giáng hỏa, Sài hồ giải cơ thanh nhiệt nên người dương khí hư suy mà lại bị ngoại cảm tà phát sốt cũng có thể dùng, cách chữa này gọi là “cam ôn trừ nhiệt”.

Các vị thuốc sau khi được cân đủ sẽ được cho vào những chiếc bát nhỏ để kiểm tra định lượng và các vị một lần nữa trước khi bó thang. Điều này rất quan trọng để tránh nhầm lẫn và sai định lượng.
Phụ phương

Bài này bỏ Bạch truật, Đương quy, gia Thương truật, Mộc hương tức là Điều trung ích khí thang hợp với bệnh khí hư hạ hãm mà thấp đọng ở tỳ vị, đại tiện lỏng thỏng nên dùng Thương truật thay Bạch truật để tăng thêm tác dụng táo thấp, bỏ Đương quy vì dược tính nhuận không thích hợp với đại tiện lỏng, gia Mộc hương là lấy tác dụng tân lương hành khí.

Bài thuốc cổ phương sau khi hoàn tất sẽ được đóng theo thang.
Nhân sâm là 1 trong 8 vị của bài thuốc cổ phương" Bổ trung ích khí thang".
Bạch truật cũng là một trong những vị thuốc của Ích khí, ngoài ra vị thuốc này là trợ thủ đắc lực trong điều trị đại tràng, nhiều bài thuốc cổ phương sử dụng bạch truật để chữa về tiêu hóa rất hiệu quả.

Tuyết Mai

Từ khóa: