Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Báo chí kỹ thuật số sau “cơn bão” COVID-19
21/06/2022 05:52
(HanoiTV) - Trong hơn một thập kỷ qua, điện thoại thông minh và công nghệ di động đã làm thay đổi các tòa soạn trong việc chuyển đổi cách thu thập, truyền tải tin tức và phân phối nội dung. Giờ đây, thế giới truyền thông lại thay đổi một lần nữa do đại dịch Covid-19 với những thách thức mới và những hạn chế khác nhau.

James Mahon, Giảng viên Khoa Báo chí Di động và Phát thanh Truyền hình, Đại học Tây Scotland cho biết, nghiên cứu của các nhà báo và học giả từ khắp nơi trên thế giới đều khẳng định rằng công nghệ và xu hướng xã hội đang thúc đẩy những thay đổi về cách thức sản xuất tin, đưa tin và ‘tiêu thụ” tin. Những thay đổi này đã có tác động đến cách làm việc của các nhà báo, cụ thể là cho phép họ làm việc độc lập hoặc từ xa. Ngoài ra, các yêu cầu đối với phóng viên cũng đã thay đổi. Theo đó, hiểu biết về truyền thông xã hội và nắm bắt kỹ thuật số được kỳ vọng là tiêu chuẩn đánh giá.

Đại dịch Covid-19 diễn ra khiến một số xu hướng báo chí trên điện thoại thông minh vốn đã tăng trưởng từ trước đó, thì nay lại càng được đẩy mạnh hơn nữa. Điều này có nghĩa là các phóng viên tự chủ nhiều hơn, đồng thời cũng có nhiều áp lực và trách nhiệm hơn, cách thức đưa tin phong phú hơn và sự tham gia của khán giả vào chu trình tạo ra tin tức cũng tăng lên nhiều hơn.

James Mahon là giảng viên báo chí tại Đại học Tây Scotland từ năm 2016. Năm 2021, anh trở thành Tiến sĩ đầu tiên của ngành Báo chí Di động. 

Sự tự chủ và tự do trong hoạt động báo chí của phóng viên

Trong 15 năm qua, hầu hết các tòa soạn báo ở Anh và Mỹ đều đã giảm quy mô. Ví dụ, với báo in, các nhà xuất bản đã phải đối mặt với sự sụt giảm doanh số tiêu thụ theo vòng xoáy, buộc họ phải đón nhận các nền tảng và công nghệ mới. Không chỉ đảm nhận một vai trò mà phải “đa-zi-năng” để tồn tại trong ngành, nhiều phóng viên buộc phải trở thành quay phim, biên tập viên và nhà sản xuất truyền thông xã hội, tất cả đều hòa làm một.

Phóng viên buộc phải trở nên "đa-zi-năng" trong thời đại kỷ nguyên số.

Hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với các phóng viên trong thời đại kỹ thuật số ngày càng cao hơn nữa, đi kèm với đó là sự tự do hơn trong việc tìm kiếm tài nguyên và cách sáng tạo nội dung. Không có sự can thiệp của biên tập viên, nhà quay phim, kỹ thuật viên ánh sáng và âm thanh, nhà báo kiêm nhiệm tất cả những vai trò đó có nghĩa là họ được chủ động trong cách “kể chuyện” và phân phối tin tức.

Chuyên gia truyền thông người Hà Lan Mark Deuze đã cảnh báo sự thay đổi này khi mô tả “các tòa soạn đầy những chiếc ghế trống”. Deuze tin rằng khi số lượng nhà báo ít hơn sẽ làm mất đi bản sắc, tinh thần đồng đội, các cố vấn và người dẫn dắt.

Trong quá trình nghiên cứu về báo chí kỹ thuật số, James Mahon đã phỏng vấn hơn 40 nhà báo ở Ấn Độ, Thụy Sĩ, Mỹ và Anh từ năm 2018 đến năm 2021. Tất cả đều có chung mối quan tâm: các phóng viên lo ngại việc thiếu hỗ trợ sẽ gây áp lực khả năng thu thập câu chuyện và sáng tạo nội dung.

Áp lực “giữ nhiều vai” của phóng viên

Hiểu biết về truyền thông di động, nắm bắt các kỹ năng mới trong công nghệ điện thoại thông minh, đối phó với những thách thức về kỹ thuật và cách biên tập mới là những kỳ vọng được đặt ra cho phóng viên sau đại dịch. Trong một số trường hợp, điều này khiến các phóng viên nhiều tuổi chịu áp lực ngày càng lớn trong việc nắm bắt các công nghệ mới.

Nữ phóng viên Celine Argento đang sản xuất tin bài cho hãng Leman Bleu ở Geneva, Thụy Sỹ.

Khi chuyển sang làm việc từ xa trong cuộc khủng hoảng COVID-19, những nhà sáng tạo nội dung trẻ tuổi đã thể hiện xuất sắc khi nhanh chóng nắm bắt việc phỏng vấn qua Zoom và sử dụng các ứng dụng biên tập bằng di động. Trong khi đó, các nhà báo lớn tuổi hơn và ít hiểu biết hơn về công nghệ bị gạt ra ngoài lề. Liên minh các nhà báo quốc gia (NUJ) ở Anh đã hỗ trợ các phóng viên lớn tuổi này để thu hẹp khoảng cách về công nghệ thông qua các lớp học trực tuyến. Một số đài truyền hình quốc gia, bao gồm ITV, đã cung cấp khóa đào tạo hội thảo từ xa và tại văn phòng về kỹ năng sản xuất và biên tập theo xu hướng mới cho nhân viên.

Nhu cầu lớn về nội dung mới mẻ và được “livestream” trực tiếp đã biến các phóng viên truyền hình truyền thống thành “những chiếc máy quay phim di động”. Điều này có thể nâng cao mức độ phủ sóng và khuyến khích sự tương tác của khán giả trên phương tiện truyền thông xã hội, nhưng nó cũng gây căng thẳng cho các phóng viên trẻ, thiếu kinh nghiệm và khiến họ làm việc quá sức, dẫn đến các rủi ro về sức khỏe và lo ngại về an toàn. Điều tối quan trọng là các phóng viên trẻ phải được đào tạo và hướng dẫn thích hợp để tạo ra những tác phẩm hay, đạt yêu cầu.

Sự tương tác của độc giả

Cho dù là tự quay phim ở nhà, quay phỏng vấn khi đang di chuyển hay ghi hình với thú cưng, khán giả của truyền hình, phát thanh, podcasting và mạng xã hội đều sáng tạo hơn và tương tác nhiều hơn trong thời gian đại dịch. Các đài truyền hình đã tận dụng nội dung do người dùng tạo trong suốt thời kỳ dịch COVID-19. Các cuộc phỏng vấn video qua điện thoại, máy tính bảng và máy tính xách tay đã trở nên phổ biến khi những người tiêu dùng tin tức thụ động nay lại trở thành nhà sản xuất.

Độc giả lại chính là người tạo ra các nội dung cho tòa soạn.

Trong các chương trình thể thao, việc không có khán giả cho phép người hâm mộ sử dụng phương tiện truyền thông do họ tạo ra để thu hẹp khoảng cách và đáp ứng nhu cầu thưởng thức của fan hâm mộ. Cùng lúc đó, truyền thông của các câu lạc bộ cũng trở nên năng động hơn, cung cấp thông tin chi tiết về cuộc sống cá nhân của các cầu thủ và huấn luyện viên.

Theo James Mahon, kể từ khi “cuộc điều tra Leveson” về vấn đề đạo đức, văn hóa và thực tiễn của báo chí Anh được tiến hành  năm 2011 đã khiến niềm tin của độc giả vào các phương tiện truyền thông đã giảm sút . Tuy nhiên dữ liệu mới nhất của Reuters về báo chí trên mạng xã hội và niềm tin của công chúng chứng minh rằng đại dịch đã đưa các nhà báo trở lại vị trí được tôn trọng trong giới và cộng đồng.

Trong đà phát triển của báo chí kỹ thuật số, để các phóng viên có thể bắt kịp với công nghệ mới, xu hướng mới, các tòa soạn cần tiếp tục các hoạt động thực tiễn được thiết lập trong thời kỳ đại dịch, theo đó các biên tập viên và nhà sản xuất hỗ trợ các phóng viên trẻ phát triển các kỹ năng và năng động hơn để tạo ra nội dung tốt và phù hợp tiêu chuẩn đạo đức.

Ngọc Huyền

Theo The World Journalism Education Conference

Từ khóa: báo chí kỹ thuật sốcông nghệ điện thoại di động