Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Bí mật của tuổi thọ là gì?
07/07/2022 09:05
(HanoiTV) - Tuổi trẻ vĩnh cửu vẫn là một huyền thoại. Tuy nhiên, nhờ kiến ​​thức tốt hơn về cơ chế lão hóa, các cách chống lại hiện tượng được coi là không thể tránh khỏi này ngày càng nhiều. Tuy nhiên, trong khi chờ đợi để trải nghiệm chúng, tất cả chúng ta đều có thể già đi với một sức khỏe tốt bằng cách chăm sóc cách sống của mình.
Chăm sóc cách sống của mình, bạn sẽ có một sức khỏe tốt (Ảnh minh họa)

Ngày nay, những người sống lâu trăm tuổi không còn là một chuyện lạ, nếu các cơ chế của quá trình lão hóa vẫn chưa tiết lộ tất cả bí mật của họ, thì các nghiên cứu đang được tiến hành và kết quả là tuổi thọ con người ngày một tăng lên.

Kể từ đầu thế kỷ 20, nhờ sự suy giảm dần dần của tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh, thì bây giờ chúng ta tập trung vào giai đoạn cuối của cuộc đời, đó là tuổi già và những lợi ích đã đạt được. Các nhà nghiên cứu theo dõi các dấu vết cho thấy tuổi thọ kéo dài vẫn còn lâu mới đạt đến mức trần. Điều gì mang lại ý tưởng về cuộc sống vĩnh cửu ở Thung lũng Silicon. Vào năm 2013, Google đã tạo ra phòng thí nghiệm của riêng mình, có tên là Calico, với mục tiêu "giết chết cái chết". Cách đây vài tháng, công ty khởi nghiệp Altos Labs, đặc biệt được tài trợ bởi Jeff Bezos, cựu CEO của Amazon, đã huy động được 3 tỷ đô la để làm việc về chủ đề này.

Trên thực tế, nghiên cứu không phải là đuổi theo cuộc sống vĩnh hằng, mà là cải thiện sự lão hóa. Mục tiêu là tận hưởng thêm những năm tháng cuối đời mà vẫn khỏe mạnh.

Sự già đi của tế bào

Ngoài nếp nhăn và đốm nâu trên da, tuổi tác còn liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh đáng kể, chẳng hạn như ung thư, bệnh lý tim mạch hoặc thoái hóa thần kinh. Một trong những lời giải thích cho sự suy giảm chức năng sinh lý này là sự già đi của tế bào, hay nói cách khác là khả năng sửa chữa, tái tạo và thay thế các tế bào bị tổn thương còn hạn chế của chúng ta.

Một trong những dấu hiệu của sự thay đổi tế bào này là sự rút ngắn của các telomere, các đoạn DNA nằm ở các đầu của nhiễm sắc thể. Trong suốt cuộc đời của một sinh vật, các tế bào khỏe mạnh phân chia để tái tạo. Kho tái tạo này đã cạn kiệt theo thời gian. Hai sự lựa chọn sau đó được đưa ra cho các tế bào: tham gia vào quá trình apoptosis, tức là chết đi hoặc già đi. Trong trường hợp thứ hai, các tế bào vẫn duy trì hoạt động trao đổi chất, nhưng ở dạng khác.

“Chúng tôi tìm thấy những tế bào già nua này ở nhiều cơ quan già nua và chúng thường cho thấy sự ngắn lại của các telomere, mất đi một chút chiều dài sau mỗi lần sao chép. Nó ngăn không cho các tế bào đã đến cuối cuộc đua tăng sinh một cách không kiểm soát để biến thành các tế bào ung thư”, Bertrand Friguet, Giáo sư tại Đại học Sorbonne cho biết.

Tuy nhiên, Giáo sư Bertrand Friguet nhận xét rằng khả năng sửa chữa của các tế bào không chỉ thay đổi từ sinh vật này sang sinh vật khác mà còn từ cơ quan này sang cơ quan khác. Trên thực tế, nếu tuổi cao đi kèm với một dạng tổn thương cả về thể chất và tâm lý, thì các cơ quan không bị suy thoái cùng một lúc. 

Mất cơ

Với sự già đi, kiểu hình cơ thay đổi. Khối lượng nạc dần dần được thay thế bằng mô mỡ, do một loạt các cơ chế, sẽ làm chậm quá trình tổng hợp protein mà cơ cần để duy trì chính nó. Các sợi cơ co giật nhanh (loại 2) dần nhường chỗ cho các sợi cơ co giật chậm (loại 1). Do đó, sức cơ cũng giảm, dẫn đến mất khả năng vận động, đặc biệt là ở những người ít vận động.

Mật độ khoáng chất của sụn và xương cũng có xu hướng mỏng đi khá sớm, do sự suy giảm các tế bào sụn và nội tiết tố, đặc biệt là ở phụ nữ trên 50 tuổi, sau khi mãn kinh.

Trong số các cơ quan bền bỉ nhất, thuộc về bộ máy tiêu hóa. Dạ dày không thay đổi, độ axit của nó vẫn như cũ cho dù bạn 20 hay 90 tuổi. Chỉ có các cơ của đường tiêu hóa hoạt động chậm lại, bao gồm cả cơ của ruột kết. 

Hệ thống hô hấp cũng được duy trì khá tốt, đủ để thực hiện các hoạt động hàng ngày mà không gây khó chịu.

Những hứa hẹn của nghiên cứu

Nếu hy vọng được sống mãi mãi hoặc ít nhất là hoãn lại đáng kể giờ chết luôn nuôi dưỡng trí tưởng tượng của các tiểu thuyết gia, thì khoa học gần đây mới coi trọng vấn đề này một cách nghiêm túc. Những gen đầu tiên có tác động đến sự lão hóa được phát hiện vào đầu những năm 1990 và trong thập kỷ sau đó, những manh mối đầu tiên xuất hiện cho thấy chúng ta có thể kéo dài tuổi thọ của con người.

Trong 15 năm qua, công việc nghiên cứu đã tăng lên theo nhiều hướng khác nhau, cả trong các cơ cấu công cộng và trong các phòng thí nghiệm tư nhân, để làm sáng tỏ những bí ẩn của sự già nua và hạn chế sự kỳ thị của nó. Kể từ năm 2013, đã có sự đồng thuận khoa học về sự tồn tại của các chất đánh dấu cho phép theo dõi sự tiến hóa của quá trình lão hóa.

Xem tuổi già như một căn bệnh

Nghiên cứu trên chuột cho thấy, chỉ cần kích hoạt các yếu tố tăng trưởng trong 2 tuần rưỡi ở chuột trước khi chúng trưởng thành là đủ để đạt được kết quả thuyết phục. Tất cả các chức năng đều được cải thiện (bớt loãng xương, thoái hóa khớp, lão hóa da,…) và tuổi thọ tăng 15%, và lên đến 30%, nếu kéo dài thời gian tái lập trình này. Thách thức bây giờ là áp dụng những khám phá này cho con người, nhưng đối với điều này, cần phải thu thập bằng chứng về khái niệm trên các nhóm nhỏ. Nói dễ hơn làm, vì không dễ gì thiết lập các nghiên cứu lâm sàng để điều trị tuổi già, được coi là một sự phát triển tất yếu.

Loại bỏ các tế bào già

Một cách khác để làm chậm quá trình lão hóa là tìm ra các phân tử có khả năng ngăn chặn các tế bào già yếu tích tụ trong cơ thể và gây ra các tác động có hại.

Hơn 20 chất phân giải huyết thanh đã được xác định, chẳng hạn như datasinib, một loại thuốc chống ung thư và quercetin, một flavonoid có đặc tính chống oxy hóa. Các nhóm khác quan tâm đến liệu pháp huyết thanh: các phân tử không phá hủy các tế bào già nua, nhưng làm giảm sự tiết ra các yếu tố có hại của chúng.

Kéo dài telomere

Hy vọng ngăn ngừa lão hóa cũng dựa vào telomerase. Với mỗi chu kỳ phân chia tế bào, phần cuối của các nhiễm sắc thể - các telomere - ngắn lại. Khi các telomere đạt đến kích thước giới hạn, chúng sẽ kích hoạt sự lão hóa của tế bào. Enzyme telomerase sẽ đảo ngược hiện tượng này bằng cách kéo dài các telomere. Các thử nghiệm trên loài gặm nhấm dường như cho thấy tuổi thọ khỏe mạnh tăng lên.

Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh, telomerase có liên quan trong các tế bào có nhiều phân chia trong suốt cuộc đời, chẳng hạn như tế bào gan. Nhưng việc kéo dài chiều dài của các telomere ít ảnh hưởng đến các tế bào phân chia ít, chẳng hạn như tế bào thần kinh.

Hạn chế calo

Các nhà nghiên cứu khác quan tâm đến các hệ thống phức tạp, không còn ở cấp độ tế bào mà là của sinh vật sống. Trong số các hướng nghiên cứu chính, có lộ trình hạn chế calo.

Theo sơ đồ, khi tế bào phát hiện nguồn gốc gây căng thẳng như giảm lượng dinh dưỡng, chúng thiết lập hệ thống phòng thủ bao gồm giải độc và các công cụ chuyển hóa thay thế, nói ngắn gọn là bảo vệ tế bào cho phép chúng tồn tại lâu dài. Nhưng điều này có cái giá phải trả: năng lượng được phát triển để bảo vệ bản thân chống lại căng thẳng sẽ tạo gánh nặng cho khả năng sinh sản của động vật. Do đó, nó sẽ sống lâu hơn nhưng sẽ có chức năng sinh sản kém hiệu quả hơn. Do đó, thách thức mà các nhà nghiên cứu phải đối mặt bao gồm việc đưa ra các hạn chế calo sai lệch để khuyến khích các tế bào tự bảo vệ mà không gây ra các vấn đề sinh sản.

“Tất cả những gì khoa học nhằm mục đích tìm hiểu việc hạn chế calo bao gồm việc xác định các con đường phân tử để tách rời hai khía cạnh này . Đây là một nhiệm vụ rất phức tạp và vẫn còn nhiều tiến bộ phải được thực hiện. Hiện tại, chúng tôi quản lý để tách rời hai chức năng ở động vật nguyên thủy như ruồi Drosophila hoặc giun tròn có khả năng sinh sản gần như bình thường và tăng tuổi thọ và chất lượng lão hóa", nhóm nghiên cứu chỉ rõ.

200.000 người trăm tuổi vào năm 2050

Trong lĩnh vực khoa học, các nhà nghiên cứu muốn đạt được sự bất tử là cực kỳ hiếm. Họ theo đuổi một nhiệm vụ mang tính thần bí hơn là khoa học. Mục tiêu thực tế hơn được đa số các nhà khoa học theo đuổi là cải thiện tình trạng lão hóa.

Với giá trị của các công trình nghiên cứu, tuổi thọ của con người sẽ không dừng lại mức như hiện nay, mà có thể lên tới 200.000 người trăm tuổi vào năm 2050, đó là tính riêng tại Pháp, chưa nói đến số lượng trên thế giới.

Yến Như

Theo Le Figaro

Từ khóa: tuổi thọ