Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Nét đẹp truyền thống văn hóa ứng xử trong gia đình
28/06/2022 15:00
(HanoiTV) - Ứng xử văn hóa trong gia đình là nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam, ở đó là sự thuận hòa, chung thủy, nghĩa tình, lòng yêu thương và hy sinh cho con cái; tôn trọng và hiếu lễ với cha, mẹ, anh, chị, em... Nhiều gia đình luôn biết cách tạo dựng, giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa ứng xử tốt đẹp đó.

Khi những giá trị văn hóa ứng xử truyền thống bị mai một

Đánh giá về văn hóa ứng xử trong gia đình Việt hiện nay, GS.TS Đặng Cảnh Khanh cho rằng, bên cạnh những mặt tích cực như cấu trúc của gia đình Việt hiện đại đã có những biến đổi như quy mô gia đình nhỏ hơn, không còn nhiều thế hệ sống chung dưới một mái nhà, số lượng con ít giúp cho các gia đình có điều kiện chăm sóc dạy dỗ con cái tốt hơn...

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực thì cũng có những mặt tiêu cực nảy sinh, như nhiều gia đình chỉ chú ý tới khía cạnh đảm bảo kinh tế mà bỏ quên văn hóa ứng xử, đây là nguyên nhân khiến cho không ít gia đình không có hạnh phúc hoặc đi tới tan vỡ. GS.TS Đặng Cảnh Khanh nhấn mạnh: “Văn hóa ứng xử trong gia đình đã bị nhiều người lãng quên, họ chỉ tập trung tới đáp ứng mọi nhu cầu vật chất mà không quan tâm đến suy nghĩ, đời sống tinh thần của mỗi thành viên trong gia đình.

Văn hóa ứng xử bắt đầu từ gia đình

Cuộc sống hiện đại với nhiều áp lực từ các mối quan hệ, công việc, khiến nhiều người không còn thời gian lo cho gia đình. Thêm vào đó, quan niệm đề cao sự bình đẳng và cái tôi cá nhân cũng là một trong những lý do khiến cho chất lượng gia đình đi xuống, dẫn tới mâu thuẫn và ly hôn. Trong những năm gần đây, tình trạng ly hôn ngày một gia tăng, năm sau cao hơn năm trước, trong đó phần lớn là giới trẻ.

PGS.TS Trịnh Hòa Bình cho rằng, nguyên nhân phần lớn và sâu xa dẫn tới tình trạng ly hôn ngày càng gia tăng, đặc biệt với các cặp vợ chồng trẻ là do họ thiếu kỹ năng sống. Họ bước vào cuộc sống hôn nhân khi tuổi đời còn quá trẻ, chưa có sự chuẩn bị về tâm lý, kinh tế, sức khỏe và những hiểu biết cần thiết cho cuộc sống gia đình, quá đề cao cái tôi bản thân, ít quan tâm đến nửa kia, khiến mâu thuẫn nảy sinh ngay từ những tháng đầu, năm đầu của cuộc hôn nhân.

TS Lê Thị Bích Hồng cho rằng chính guồng quay của xã hội hiện đại đã làm ảnh hưởng phần nào các giá trị tốt đẹp trong văn hóa ứng xử gia đình. Không ít người làm cha, làm mẹ không tròn bổn phận, trách nhiệm; không chăm lo cho thế hệ tương lai, chỉ mải mê kiếm tiền và vun vén cho nhu cầu ích kỷ của bản thân. Do thiếu giáo dục nền tảng đạo đức, thiếu tính làm gương của cha mẹ, không ít con cái trong gia đình không nghĩ đến tình phụ mẫu mà làm nhiều việc trái với luân thường đạo lý. Một thực tế đáng buồn là sự xuống cấp của những nguyên tắc, chuẩn mực trong gia đình, sự vi phạm cũng như việc chấp nhận những sai lệch chuẩn mực xã hội trong gia đình đã diễn ra một cách dễ dàng và khá phổ biến.

Gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp trong gia đình

Có thể nói, gia đình chính là nền tảng vững chắc của xã hội. Chính gì vậy, xã hội càng hiện đại càng phát triển, chúng ta lại càng phải giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa ứng xử tốt đẹp trong gia đình.

Trước tiên, chúng ta nên kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Trong đó quan tâm đến việc xây dựng gia đình tiến bộ (một vợ một chồng - ít con (một hoặc hai con) và đảm bảo 4 tiêu chí no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc (Cụ thể: Gia đình đủ ăn, đảm bảo dinh dưỡng hợp lý; đủ mặc, phù hợp với điều kiện sinh hoạt và làm việc; có nhà ở ổn định, vững chắc). Mọi thành viên chia sẻ bàn bạc, cùng nhau quyết định mọi công việc; được hưởng các quyền lợi như nhau (học tập nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe, hưởng thụ văn hóa, tham gia các hoạt động ở xã hội và cộng đồng); biết kính trên nhường dưới quan tâm, hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau; không có bạo hành gia đình; không phân biệt con trai, con gái). Thực hiện tốt yếu tố bình đẳng trong gia đình; các thành viên gia đình thực hiện tốt đường lối chủ trương chính sách, Pháp luật của Đảng và Nhà nước, không vi phạm pháp luật và các tệ nạn xã hội, tích cực học tập để nâng cao trình độ về mọi mặt, thực hiện tốt chăm sóc sức khỏe, kế hoạch hóa gia đình. Mọi thành viên có ý thức bảo vệ sức khỏe; hoàn toàn hài lòng, toại nguyện với tổ ấm của mình).

Ứng xử có văn hóa, tôn trọng lẫn nhau là cách để gia đình hiện đại tồn tại vững bền trước bão dông

Thứ hai, phải chú trọng giá trị nhân văn, giáo dục nhân cách đạo đức cho các thành viên trong gia đình. Bởi giá trị nhân văn là những tình cảm, biểu hiện tốt đẹp giữa con người với con người. Trong gia đình, giá trị nhân văn, đạo đức biểu hiện ở lòng hiếu thảo, sự kính trọng ông bà, tổ tiên của con cháu; sự nhường nhịn, đức hy sinh của ông bà, cha mẹ…; ngoài xã hội là lòng yêu quê hương, đất nước, cộng đồng, làng xóm, lòng tự hào dân tộc, là tình đoàn kết, ý thức xây dựng quê hương, đất nước giàu đẹp, văn minh. Trong đó vai trò của người Phụ nữ - Người bà, người mẹ, người chị, người "giữ lửa" trong tổ ấm gia đình là hết sức quan trọng và phải gương mẫu.

Thứ ba, phải gắn kết cá nhân với gia đình và xã hội, bởi sự gắn kết với cá nhân trong xây dựng gia đình thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá sẽ phát huy vai trò tích cực cũng như trách nhiệm của mỗi cá nhân trong gia đình đối với xã hội. Xây dựng gia đình Việt Nam hiện đại (gia đình văn hóa mới) cũng chính là xây dựng con người mới. Từng cá nhân khi được định hướng xây dựng với những phẩm chất đạo đức, năng lực mới trong thời đại mới là yếu tố quan trọng tạo thành một gia đình văn hóa mới hiện đại.

Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình

Ngày 28-1-2022, Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành kèm theo Quyết định 224/QĐ-BVHTTDL với những tiêu chí cơ bản, có ý nghĩa sâu sắc, quy định về chuẩn mực hành vi văn hóa ứng xử trong quan hệ gia đình.

Cụ thể, tiêu chí ứng xử chung trong gia đình là tôn trọng, bình đẳng, yêu thương và chia sẻ. Trong đó, thực hiện nguyên tắc “Tôn trọng”, các thành viên trong gia đình cần đánh giá đúng mực, coi trọng danh dự, phẩm giá, quan điểm, sự lựa chọn và lợi ích của nhau; tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau.

Thực hiện nguyên tắc “Bình đẳng”, các thành viên trong gia đình có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó.

Thực hiện các nguyên tắc “Yêu thương” và “Chia sẻ”, các thành viên trong gia đình cần có tình cảm gắn bó, quan tâm chăm sóc nhau, cùng nhau vun đắp tình cảm, chia sẻ vui buồn, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn.

Ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền - Giá trị văn hóa gia đình truyền thống luôn được giữ gìn và phát huy

Các thành viên thuộc nhóm vợ chồng; ông bà, cha mẹ và con, cháu; anh, chị, em trong gia đình ngoài thực hiện tiêu chí ứng xử chung, có trách nhiệm thực hiện các tiêu chí cụ thể được quy định tại bộ tiêu chí này.

Trong đó, tiêu chí ứng xử của vợ, chồng là chung thủy, nghĩa tình, vợ chồng cùng nhau xây dựng hôn nhân bền vững, không vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng, yêu thương, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau.

Tiêu chí ứng xử của cha mẹ với con, ông bà với cháu là gương mẫu, yêu thương. Cha mẹ, ông bà làm gương tốt cho con, cháu trong cử chỉ, hành động, lời nói. Trao truyền các giá trị truyền thống, kinh nghiệm sống cho con cháu; giáo dục, động viên con cháu thực hiện lối sống văn hóa, ý thức công dân, giữ gìn nền nếp, gia phong.

Tiêu chí ứng xử của con với cha mẹ, cháu với ông bà là hiếu thảo, lễ phép. Kính trọng, lễ phép, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; yêu thương, quan tâm, chia sẻ tình cảm, nguyện vọng với cha mẹ và các thành viên trong gia đình.

Có thể nói, với việc thực hiện tốt Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình sẽ góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa ứng xử tốt đẹp trong gia đình Việt Nam từ ngàn xưa. Đồng thời, từng bước đưa vào cuộc sống các chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội. 

Hồng Hạnh

(Tổng hợp)

Từ khóa: Ngày Gia đình Việt Namvăn hóa ứng xử trong gia đìnhgia đình