Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Gần 50% phụ nữ trầm cảm sau sinh không được chẩn đoán
05/07/2022 19:52
(HanoiTV) - Gần 50% phụ nữ trầm cảm sau sinh không được chẩn đoán bởi các chuyên gia y tế. Đây là thông tin được đưa ra trong buổi chia sẻ thông tin về trầm cảm sau sinh do Viện sức khỏe tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai tổ chức.

Theo các nghiên cứu, mẹ bị trầm cảm có khả năng cho bé ngừng bú sớm. Do đó, trẻ dễ bị mắc các bệnh về tiêu chảy, truyền nhiễm. Trẻ sơ sinh có mẹ trầm cảm có tính khí thất thường và ít tập trung chú ý, sẽ gặp các bệnh mạn tính ở tuổi trưởng thành. 

Nhiều phụ nữ có ý định tự sát sau sinh

Theo các nghiên cứu, 80% phụ nữ bị trầm cảm sau sinh sẽ hồi phục hoàn toàn nếu được quan tâm đúng mức nhưng hiện nay rất nhiều những trường hợp phụ nữ sau sinh chưa được phát hiện và điều trị kịp thời, dẫn đến những hậu quả nặng nề về thể chất và tinh thần.

Chị P. (35 tuổi, quê Yên Bái) sinh con gái thứ 3 đã được 9 tháng. Trước đó, chị đã có 2 con gái với người chồng trước. Chị P . cho biết, từ sau khi sinh chị thường xuyên bị căng thẳng vì mẹ chồng có tư tưởng trọng nam khinh nữ, không thích cháu gái, thậm chí còn không để cho chồng chị bế con gái. Một mình chị vừa phải chăm con, vừa làm các công việc nhà mà không có sự chia sẻ của người chồng. Thêm vào đó là áp lực từ những người xung quanh trong việc chăm con nhỏ, khiến chị thường xuyên rơi vào trạng thái tiêu cực từ tháng thứ 3 sau sinh.

TS. Vũ Thy Cầm - Trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Bệnh nhân mất ngủ, có những suy nghĩ tiêu cực và có những kế hoạch cho việc đó, có ý nghĩ muốn tấn công những người gây ra trạng thái căng thẳng cho mình, thậm chí đã có những lúc bế con đi vô định trên cầu. Đây là một trường hợp trầm cảm sau sinh ở mức độ nặng, nếu không được điều trị kịp thời sẽ rất nguy hiểm”.

TS. Vũ Thy Cầm - Trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai.

Một trường hợp khác là T.T.B.T (nữ, 21 tuổi, quê Quảng Bình). T. có bầu khi đang là sinh viên năm thứ 3 tại một trường đại học ở Quảng Bình, sau đó tạm nghỉ để lập gia đình và sinh con. Do có thai trong quá trình đang học và chưa cưới nên T. khá căng thẳng. Người bệnh sinh con thuận lợi, được mẹ ruột chăm sóc và kinh tế gia đình ổn định. Tuy nhiên, người chồng ít thể hiện quan tâm, không hay chia sẻ và tâm sự với người bệnh. 

ThS. BS Nguyễn Thị Ái Vân thăm khám cho người bệnh trầm cảm sau sinh.

Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Ái Vân, bác sĩ Phòng Điều trị rối loạn cảm xúc, Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, sau khi sinh con được 13 ngày, T. có biểu hiện đêm ngủ kém, ngủ được tầm 3-4 giờ/đêm, hay thức giấc giữa đêm, sáng dậy sớm. Người bệnh luôn cảm giác mệt mỏi, thiếu năng lượng, ít nói chuyện với mọi người hơn trước, hay ngồi 1 mình, vẻ mặt buồn rầu, hay khóc lóc. T. ăn uống kém ngon miệng, hay suy nghĩ tiêu cực, bi quan cuộc sống. Dấu hiệu trầm trọng hơn là người bệnh không để tâm tới việc chăm sóc con, không thể hiện tình cảm với con, cảm giác khó chịu khi nghe tiếng con khóc.

“Bệnh nhân có hành vi dùng dao rạch bụng để tự sát, được người nhà phát hiện đưa vào bệnh viện Cuba Quảng Bình xử trí khâu vết thương sau đó chuyển tới Khoa Tâm thần điều trị tiếp”, bác sĩ Vân chia sẻ.

Sau quá trình điều trị, bệnh nhân giảm triệu chứng, vui vẻ và hợp tác với người thân hơn. Tuy nhiên, khi về nhà, bệnh nhân lại xuất hiện la hét, cáu gắt với mọi người, chống đối không chịu uống thuốc và được người nhà đưa tới khám và điều trị tại Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai vào ngày 23/5. Tại đây, các bác sĩ kết luận chị T. bị rối loạn hành vi và tâm thần nặng kết hợp với thời kỳ sinh đẻ với trầm cảm chiếm ưu thế có hành vi tự sát.

PGS. TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần cho biết: "Trong năm 2021, viện tiếp nhận khoảng 27 sản phụ có biểu hiện bị rối loạn tâm thần sau sinh trong đó có nhiều ca có ý tưởng tự sát".

"Đây là những trường hợp nặng nề được gia đình đưa tới viện. Tuy nhiên, còn rất nhiều trường hợp sản phụ có biểu hiện nhẹ hoặc không chia sẻ, cố tình giấu bệnh dẫn tới tình trạng nặng nề hơn. Hoặc có trường hợp biểu hiện bằng triệu chứng khác như mệt mỏi, mất ngủ, tức ngực, không đến viện mà đi khám chuyên khoa về thần kinh, tim mạch nên không tìm ra được căn nguyên để điều trị", PGS Tuấn cho hay.

Cũng theo bác sĩ Tuấn, trước đây, trung bình một ngày có khoảng 150 bệnh nhân đến khám/ngày, nhưng hiện nay con số này là khoảng 250-300 bệnh nhân/ngày, trong đó liên quan đến trầm cảm khoảng 20-30%, bao gồm cả trầm cảm sau sinh.

80% phụ nữ bị trầm cảm sau sinh sẽ hồi phục hoàn toàn nếu được quan tâm đúng mức.

Sự xuất hiện em bé và những thay đổi hormon ảnh hưởng cảm xúc của phụ nữ trong thai kỳ. Phụ nữ có thể xuất hiện các trạng thái cảm xúc ngạc nhiên, vui sướng, giận dữ, sợ hãi, yêu thương, buồn chán… Trầm cảm sau sinh khởi phát trong vòng 4 tuần đầu sau sinh. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cũng như các chuyên gia sức khỏe cho rằng, trầm cảm sau sinh có thể khởi phát ở bất kỳ thời điểm nào trong vòng 1 năm đầu sau sinh. Tất cả phụ nữ đều có nguy cơ mắc trầm cảm sau sinh đặc biệt ở những người có nguy cơ cao như đã từng bị trầm cảm, gia đình có người trầm cảm hay các bệnh tâm thần khác hay những vấn đề tâm lý khác.”, TS Vũ Thy Cầm cho biết.

Các bác sĩ chia sẻ thông tin về trầm cảm sau sinh.
Ở Việt Nam, các nghiên cứu tại một số bệnh viện phụ sản, sử dụng thang EPDS, tỷ lệ trầm cảm sau sinh từ 11,6%-33%. Đây là một con số không hề nhỏ. 

Theo các chuyên gia tâm lý, 80% phụ nữ bị trầm cảm sau sinh sẽ hồi phục hoàn toàn nếu được quan tâm đúng mức. Sự đồng hành của gia đình với phụ nữ sau sinh rất quan trọng để hỗ trợ về mặt tâm lý kịp thời. Gia đình nên dành thời gian quan tâm chăm sóc người phụ nữ sau sinh, đặc biệt là người chồng cần phải luôn luôn lắng nghe cảm thông và tạo điều kiện cho người vợ có thời gian thư giãn, nghỉ ngơi, chế độ dinh dưỡng hợp lý.

Ở giai đoạn sớm, phụ nữ trầm cảm sau sinh có khí sắc giảm, cảm xúc thay đổi, buồn rầu, dễ cáu, dễ khóc…; Giảm sở thích hứng thú, giảm các mối quan hệ gia đình; Rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống; Giảm tập trung chú ý, trí nhớ; Các triệu chứng cơ thể: đau đầu, đau bụng, ngực...

Ở giai đoạn toàn phát, bà mẹ có khí sắc trầm tăng hơn; Mất quan tâm thích thú, bi quan chán nản; Buồn bã, mặc cảm, tự ti, tội lỗi, đau khổ...; Khó khăn trong việc ra quyết định, không muốn giao tiếp với mọi người; Khó khăn trong việc chăm sóc con, tạo mối quan hệ mẹ - con, xa lánh người thân...; Lo lắng quá mức tới sức khỏe của con.

Sản phụ cũng gặp các triệu chứng cơ thể, rối loạn thần kinh thực vật hoặc rối loạn hành vi: bồn chồn, bất an, ý tưởng hành vi tự sát.

Hiện nay, việc điều trị trầm cảm sau sinh có thể sử dụng liệu pháp tâm lý, điều trị bằng nội tiết tố, liệu pháp sốc điện (cho những trường hợp không đáp ứng với thuốc chống trầm cảm, có nguy cơ tự tử hoặc hại trẻ sơ sinh, trầm cảm nặng có triệu chứng loạn thần) hoặc liệu pháp hóa dược (sử dụng thuốc chống trầm cảm, thuốc giải lo âu).

Theo các chuyên gia, người phụ nữ sau sinh cần học cách thư giãn, giải tỏa căng thẳng mệt mỏi. Người mẹ không nên áp đặt bản thân làm những việc quá sức, không nên quá kỳ vọng để trở thành người mẹ hoàn hảo, cố gắng ngủ đủ giấc, tranh thủ nghỉ ngơi khi con đang ngủ, dành thời gian chăm sóc bản thân, gặp gỡ bạn bè người thân. Khi có dấu hiệu trầm cảm cần được khám sớm tại chuyên khoa tâm thần, tránh để đến khi tình trạng bệnh quá nặng gây khó khăn trong điều trị.

Trà My

Từ khóa: trầm cảm sau sinh.Viện Sức khỏe Tâm Thầntrầm cảm