Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Giọng đọc Hà Nội mang ký ức người Hà Nội
29/04/2022 15:37
(HanoiTV) - "Trong ký ức của chúng tôi thì giọng đọc Hà Nội không bao giờ có thể quên, nó được lưu giữ mãi..."Nhà giáo Tường Lan chia sẻ

Đã có một giai đoạn hào khí Thăng Long lại được tỏa sáng giữa đất trời Hà Nội. Người Hà Nội bừng bừng khi thế chiến đấu bảo vệ mảnh đất thân yêu của mình trước cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ. Họ lắng nghe những hiệu lệnh được phát ra từ hệ thống loa công cộng trải khắp thành phố và thực hiện mệnh lệnh một cách nghêm chỉnh. Với họ, giọng nói của các phát thanh viên ngày đó là một ký ức đi theo suốt cuộc đời của mình.

Nữ Phát thanh viên Hoa Bích Dung là một phát thanh viên thuộc thế hệ đầu tiên sở hữu một chất giọng chuẩn của tiếng nói người Hà Nội.

Năm nay bà đã ở tuổi 83, trí nhớ và sức khỏe không còn tốt, nhưng khi được hỏi về nghề phát thanh viên, bà đã nhớ lại những kỷ niệm chan chứa yêu thương. Bà Hoa Bích Dung nhớ lại: Ai cũng thắc mắc , giọng Hà Nội là giọng như thế nào , bọn mình thấy là giọng đọc tự nhiên, không có ngọng, không có tiếng vùng nọ vùng. Tuyển PTV rất là khó. Hồi tuyển PTV , 500 người đăng ký dự tuyển, mà tuyển 1 mình cô Thìn.

Chị Hoa Bích Dung một trong những PTV của Đài Hà Nội thường trực trong 12 ngày đêm máy bay Mỹ đánh phá Hà Nội cuối tháng 12-1972

Nhà báo Đỗ Gia Bính, người đã gắn bó với Đài Phát thanh Hà Nội từ năm 1961 cho biết: việc chọn lựa giọng đọc trên Phát thanh Hà Nội thủa ban đầu rất cẩn thẩn , phải trải qua 4 vòng thi và luôn có những tiêu chí rất  nghiêm ngặt .

Theo ông giọng đọc  Hà Nội cũng giống như một thứ âm nhạc “gây nghiện” cho người nghe. Ông minh chứng bằng câu chuyện : vào khoảng những năm 70, nữ nhà văn, nhà báo người Pháp Madeleine Riffaud trong lần trở lại Việt Nam. Nữ nhà văn đã nghe giọng đọc của Phát thanh viên Hoa Bích Dung trên hệ thống loa của thành phố. Bà đã liên hệ qua rất nhiều cấp để xin phép được gặp và trò chuyện với người phát thanh viên có chất giọng lôi cuốn ấy.  Ông cũng khẳng định rằng:  nghề Phát thanh viên là một nghề “rất đặc biệt”, cần được coi trọng, cần được bảo vệ không thể đồng nhất với nghề Biên tập viên:

"Chất giọng Hà Nội rất đặc biệt mà các địa phương khác không có được. do điệu kiện phong thủy, sinh sống ở Hà Nội, nước uống, thổ nhưỡng khí hậu… làm nên giọng đọc Hà Nội thanh lịch nhẹ nhàng, truyền cảm" - Nhà báo Đỗ Gia Bính nói

Là người nghiên cứu về văn hóa Hà Nội, tiến sĩ Vũ Thế Long cho rằng:  Giọng đọc Hà Nội là sự thể hiện của tiếng nói Hà Nội chuẩn mực. Tiếng nói ấy mang một quy chuẩn , đặc trưng rõ ràng của một vùng miền, và tiếng nói ấy cũng thể hiện dấu ấn quý phái, sang trọng của một gia đình sống ở Hà Nội.

"Tôi cho rằng tiếng Hà Nội nó chính xác, nó gần với ký âm phiên âm của tiếng Việt nhất. Nó những vấn S, Ch, Tr, ví dụ như phấm rôm, con trâu , nó phải chuẩn xác. Ngày xua tôi đi học thì ở  nhà trường đều nói rằng, tiếng Hà nội là tiếng chuẩn , để trong đối ngoại, ngoại giao hay là trong phát thanh"

Tìm đến nhà PTV Thanh Vân. Bà là nữ Phát thanh viên đầu tiên được tuyển chọn để đọc trên truyền hình Hà Nội. Với lợi thế là một giáo viên về âm nhạc và cũng là một người sinh ra và lớn lên ở  phố cổ Hà Nội,  Giọng đọc của bà được xem là đẹp và chuẩn mực của người Hà Nội. Thính giả Nguyễn Tường Lan nhận xét:

Bằng giọng nói rất đặc biệt Hà Nội . Đó là một giọng nói thanh nhẹ, nhưng có độ ấm, ngọt ngào rất truyền cảm. Đó là giọng mà chúng tôi đã lưu giữ rất lâu ở trong tâm trí của mình , mỗi khi đi xa mỗi khi về gần thì đều nhớ đến giọng nói ấm áp và thân quen như thế .

PTV Lê Thanh Vân bây giờ

Là người đọc trên cả Phát thanh và truyền hình, Phát thanh viên Thanh Vân cho  rằng:  đọc trên phát thanh mới thật sự khó, vì chỉ có giọng đọc thuyết phục được người nghe, nghe mà không bị nhàm chán.

"Giọng đọc chủ yếu là tự nhiên, sau cũng phải cần rèn luyện nhiều  đọc nhiều, nghe lại nhiều, rồi thì ăn vào máu thịt của mình rồi thì mình có thể đọc được những tác phẩm cần điêu luyện. kỹ càng hơn, Ngày xưa nghề PTV rất được coi trọng. Trên thành ủy, ủy ban có bằng khen rất rõ ràng, bằng khen thưởng PTV về giọng đọc truyền cảm" - Bà Lê Thanh Vân chia sẻ

Chuyển đổi số là con đường tất yếu của báo chí trong kỷ nguyên số.  Không dễ để tồn tại trong xã hội kỹ thuật số với những cách thức làm báo truyền thống xưa cũ. Ngay kể cả với truyền hình, phát thanh thì cũng phải chuyển đổi số. Phần mềm trí tuệ nhân tạo AI đang được thử nghiệm để thay thế giọng đọc của con người. Nhưng dù có chuẩn về ngôn ngữ, chuẩn về chất giọng nhưng giọng đọc bằng phần mềm trí tuệ nhân tạo không thể có được cảm xúc, nhịp điệu, tâm hồn của giọng đọc người thật.  

Những ngày qua, câu chuyện về  giọng đọc vàng NSND Tuyết Mai của Đài Tiếng nói Việt Nam và  giọng đọc huyền thoại của Đài truyền hình Việt Nam NSUT Minh Trí đã ra đi. Họ đều là những người thể hiện giọng đọc Hà Nội một cách chuẩn mực nhất, được đông đảo khán thính giả yêu thích và nhớ mãi …

Chúng ta sẽ chậm, sẽ muộn, hoặc sẽ không có cơ hội để lưu giữ lại những giọng đọc đậm chất Hà Nội thời kỳ đầu tiên ấy, những câu chuyện đời, chuyện nghề của họ đã gắn với một phần lịch sử của Thủ đô Hà Nội. Phó chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam, Nhà thơ Trần Đăng Khoa nói: "Những giọng đọc như thế cứ ám ảnh người ta mãi và không phải ngẫu nhiên mà lĩnh mỹ sau này họ đào ngũ hàng loạt là vì nghe giọng đọc của bà Ha na , có người cón bảo bà là con quỷ trên làn sóng phát thanh , đến cả tổng thống Mỹ còn cảm thấy hoảng hốt trước  giọng đọc của bà ,một giọng đọc có sức mạnh bằng một quân đoàn lớn, đó chính là giọng Hà Nội, đó chính là tiếng nói của người Việt Nam (nhà thơ Trần Đăng Khoa )

Theo PGS - Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hoá, Giáo dục của Quốc hội, Viện trưởng viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt nam  thì : Giọng Hà Nội chính là 1 di sản văn hóa tinh thần của người Hà Nội nói riêng và của Việt nam nói chung. Điều đó nhất thiết phải được gìn giữ:Trong luật di sản văn hóa năm 2001, thì tiếng nói đã được định  nghĩa trong thuật ngữ di sản văn hóa phi vật thể . Và sắp tới thì chúng ta cũng cần cân nhắc thật sự nghiêm túc việc tôn vinh giọng đọc Hà Nội trong hạng mục di sản văn hóa.

Tôn vinh hay bảo vệ tiếng nói Hà nội, trước hết cần phải bảo vệ giọng đọc Hà Nội. Bởi chính họ là những người truyền dạy một cách rõ ràng nhất về sự chuẩn mực, trong sáng, thanh lịch của tiếng nói Hà Nội.

Theo Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, - Phó chủ tịch Hội di sản Việt Nam thì cho đến nay Việt Nam chưa có loại hình di sản ký ức, Trong khi , nhiều nước trên Thế giới và UNESCO từ lâu đã có loại hình di sản này. và bà cho rằng Giọng đọc Hà Nội chính là một loại hình di sản ký ức cần được bảo vệ :

Bây giờ nói câu chuyện  về giọng đọc Hà Nội là muộn nhưng mà vẫn phải làm bởi vì sao, nếu không thì các cụ đi mất, đấy là điều rất đáng tiếc ,  cái gì làm nên lịch sử phát thanh truyền hình, trong đó không thể không thể thiếu giọng đọc Hà Nội, đấy chính là di sản.

Theo suốt hành trình  lịch sử Thủ đô từ những năm 1950, Giọng đọc Hà Nội đã chở theo ký ức của người Hà Nội. Giọng đọc ấy đẹp như những vần thơ, làm tỏa sáng cốt cách, văn hóa, tiếng nói người Hà Nội.

“Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa.

Óng tre ngà và mềm mại như tơ.

Tiếng tha thiết nói thương như nghe hát

Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh".

Nhóm tác giả Như Hoa - Lê Thông- Phạm Minh - Kim Yến

Thực hiện

Từ khóa: