Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Hội quán Quảng Đông: Dấu ấn người Hoa xưa ở Hà Nội
24/05/2022 10:20
(HanoiTV) - Ngày nay ít người còn nhớ Hà Nội từng có các khu phố của người Hoa ngay trong l̼ò̼n̼g̼ phố cổ. Dấu ấn ít ỏi về cộng đồng Hoa Kiều tại phố cổ chỉ còn có thể thấy tại các hội quán ở phố Lãn Ông và phố Hàng Buồm, Q. Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Hội quán Quảng Đông trăm năm sau khi được phục dựng tại Hà Nội. (Ảnh: laodongthudo)

Với diện tích lên tới 1.800 m2, được ví như viên ngọc giấu kín nằm ngay giữa lòng phố cổ Hà Nội, hội quán Quảng Đông mới được phục dựng là một quần thể kiến trúc cổ kính, độc đáo đã tồn tại hơn một trăm năm nay.

Thời ấy, có 4 cộng đồng người Hoa ở Thăng Long, là Quảng Đông, Phúc Kiến, Triều Châu và Hải Nam. Người Quảng Đông thành lập cộng đồng sớm và mạnh nhất, chiếm hầu hết phố Đường nhân, nên phố này còn gọi là Quảng Đông hay Việt Đông, nay là Hàng Ngang.

Gian chính của hội quán (Ảnh: hanoimoi)

Theo “Việt Đông hội quán bi ký”, Hội quán Quảng Đông được thành lập năm Gia Long thứ 2 (1803). Sau nhiều biến thiên lịch sử, Hội quán Quảng Đông từng là trụ sở của một trường mẫu giáo.

Năm 2020, quận Hoàn Kiếm đã di dời trường học này để trả lại mặt bằng và tiến hành trùng tu, tôn tạo di tích theo hiện trạng kiến trúc ban đầu. Hội quán Quảng Đông có tổng diện tích 1.802m2, gồm lối dạo hai bên hành lang tả - hữu, sân thiên tỉnh, nhà tiền đường, phương đình, trung đường và hậu cung.

Hội quán hiện là nơi tổ chức các buổi triển lãm nghệ thuật với tên gọi Trung tâm văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm. (Ảnh: nguoilaodong)

Bước vào hội quán là tiền đường gồm 3 gian. Mái lợp ngói ống âm dương, đường diềm tráng men thanh lưu ly. Nóc mái gồm 3 tầng, được trang trí họa tiết bằng gốm sứ. Tường và nền ốp đá phiến màu xám. Chính giữa là một cửa lớn bằng gỗ lim đề 4 chữ: “Dân Quốc hội quán”. Phía trên là bức đại tự bằng đá khắc dòng chữ: “Việt Đông hội quán”.

Kiến trúc của công trình này được bố trí theo quy luật truyền thống từ trước ra sau, từ tiền đường, phương đình, trung đường đến hậu cung. Ngoài ra, hội quán còn tiêu biểu cho kiến trúc Quảng Đông với kiểu mái có đầu hồi và đầu đao vuông bằng, sắc cạnh. (Ảnh: Danviet)
Các bức phù điêu vẫn được lưu giữ ở Hội quán Quảng Đông. (Ảnh: Tienphong)

Nhà phương đình có diện tích 334m2, mang kết cấu kiểu nhà vuông 4 mái. Bờ nóc, bờ dải được trang trí hoa chanh, bình hồ lô và hình lá đề cách điệu. Trung đường rộng 100m2, có hai hàng cột cùng hệ thống cửa vòm trang trí hình tượng dơi và chim phượng đang múa. Hai bên tả - hữu là dãy hành lang nối với hậu cung.

Hội quán vẫn giữ nguyên lối kiến trúc điển hình của các hội quán nói chung, với bốn dãy nhà bố cục hợp thành chữ “Khẩu” với thiên tĩnh ở giữa để lấy thoáng, lưu thông không khí và ánh sáng. (Ảnh: nguoilaodong)

Hậu cung (cung Quan Công) có cấu trúc 1 gian, 2 dĩ kiểu đầu hồi bít đốc với 2 bộ vì kèo kết cấu kiểu giá chiêng chồng rường con nhị. Các ban thờ được bố trí chạy ngang theo lòng nhà. Chính giữa là khám thờ Quan Công với một pho tượng lớn có khuôn mặt màu đỏ. Phía trước là 2 pho tượng thị giả cùng 4 bài vị và 6 long ngai; bài vị được bài trí trong 2 khám gỗ chạm trổ cầu kỳ.

Khám thờ Quan Công của Hội quán. (Ảnh:Tienphong)

Sát với cung Quan Công là cung Thiên Hậu có mặt bằng kiến trúc 1 gian, kết cấu theo kiểu trốn cột (không vì kèo), mái lợp ngói ống. Hệ thống cửa bức bàn, chấn song, cửa gió được trang trí hoa văn tinh xảo. Bên trong có một khám thờ lớn với tượng mẫu Thiên Hậu ngồi trên ngai cùng hai vị Thiên lý nhãn và Thuận phong nhĩ.

Những kỷ vật về hội quán Quảng Đông được trưng bày tại "Không gian ký ức 22 Hàng Buồm". (Ảnh: Danviet)

Năm 2007, Hội quán Quảng Đông được xếp hạng Di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Mai Phương

(Tổng hợp)

Từ khóa: không gianký ức22 Hàng BuồmHội quán Quảng Đôngngười Hoadấu tíchphố cổHà Nộitriển lãmnghệ thuật