Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: [email protected]

Những địa điểm gợi nhớ Cách mạng tháng Tám ở Hà Nội
19/08/2022 11:11
(HanoiTV) - Không chỉ là minh chứng cho các phong trào yêu nước, những di tích cách mạng kháng chiến tại Hà Nội trong cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 được lưu giữ đến ngày nay còn được tự hào gọi là những “địa chỉ đỏ” về lòng yêu nước, truyền thống cách mạng.

Địa điểm thành lập Ủy ban Khởi nghĩa

Một di tích quan trọng trong chuỗi di tích Cách mạng Tháng 8 năm 1945 ở Hà Nội là ngôi nhà số 101 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, quận Hoàn KIếm), xưa con phố này có tên gọi là đại lộ Gambetta. Tại đây, sáng ngày 16/8/1945, Ủy ban Quân sự Cách mạng (tức Ủy ban Khởi nghĩa) của Mặt trận Việt Minh được thành lập.

Tấm biển đá hình chữ nhật trước cửa tòa nhà 5 tầng vẫn ghi rõ nội dung “Ngày 18/8/1945, nơi đây là trụ sở Ủy ban quân sự cách mạng Hà Nội (Ủy ban khởi nghĩa)”. (Ảnh: Tienphong)

Cùng ngày, dựa vào bản chỉ thị ngày 12/3/1945 của Ban Thường vụ Trung ương Đảng: "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta", Ủy ban Khởi nghĩa nhận thấy cần phải cấp tốc khởi nghĩa, chớp thời cơ giành chính quyền.

Sáng 18/8/1945, Ủy ban Quân sự Cách mạng Hà Nội đã họp phiên đầu tiên tại đây. Tại cuộc họp, Ủy ban Quân sự Cách mạng Hà Nội nhận thấy cần phải khẩn trương chớp thời cơ, khởi nghĩa giành chính quyền và đối phó với quân Nhật.

Quảng trường Cách mạng Tháng 8

Thời Pháp thuộc, quảng trường có tên gọi là quảng trường Nhà hát Lớn bởi vị trí nằm ở mặt trước Nhà hát Lớn Hà Nội.

Sáng 19/8/1945, rất đông người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận đã kéo về đây tạo ra cuộc mít tinh quy mô lớn. Đại diện Việt Minh tuyên bố: Tổng khởi nghĩa!

Ngày 19/8/1945, hàng vạn người dân Thủ đô đổ về Quảng trường Nhà hát Lớn dự lễ mít tinh biểu dương lực lượng và chào mừng Ủy ban Quân quản. (Ảnh tư liệu: TTXVN/ Hanoimoi)

Dưới sự bảo vệ của Thanh niên tự vệ, tổ chức Việt Minh thành Hoàng Diệu, cuộc mít tinh đã nhanh chóng trở thành cuộc biểu dương lực lượng và hoạt động vũ trang cướp chính quyền, qua đường Paul Bert (nay là phố Tràng Tiền) tỏa đi khắp các phố phường Hà Nội.

Lực lượng vũ trang bảo vệ quần chúng Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 tại đường Paul Bert (nay là phố Tràng Tiền), Hà Nội. (Ảnh tư liệu: QĐND) 

Bắc Bộ phủ (Phủ Khâm sai Bắc Kỳ)

Ngày 19/8/1945, sau cuộc mít tinh tại quảng trường thành phố, nhân dân Thủ đô đánh chiếm Phủ Khâm sai Bắc Kỳ, cơ quan đầu não của chính quyền tay sai Pháp ở Bắc Bộ. Lính bảo vệ phủ đã hạ vũ khí trước sức mạnh của quần chúng nhân dân.

Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa về làm việc tại đây cho đến ngày toàn quốc kháng chiến.

Sáng 19/8/1945, lực lượng Việt Minh và nhân dân Thủ đô đánh chiếm cơ quan đầu não của chính quyền tay sai Pháp ở Bắc Bộ, mở đầu cho cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Thủ đô Hà Nội. (Ảnh tư liệu: TTXVN)

Trong thời gian này, tòa nhà được đổi tên thành Bắc Bộ Phủ. Sau năm 1954, Bắc Bộ Phủ được tu sửa lại và hiện nay, tòa nhà được sử dụng làm Nhà khách Chính phủ (tọa lạc tại số 12 Ngô Quyền, Hà Nội).

Sở Cảnh sát Trung ương bên Hồ Gươm

Sau khi đánh chiếm thành công Bắc Bộ phủ, quần chúng cách mạng tiếp tục đánh chiếm Sở Cảnh sát Trung ương bên Hồ Gươm. Tòa nhà này, ngày nay là trụ sở Công an quận Hoàn Kiếm (số 2 Tràng Thi). Đến tối 19/8/1945, khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội thắng lợi.

Sở Cảnh sát Trung ương bên Hồ Gươm ngày nay là trụ sở Công an quân Hoàn Kiếm. (Ảnh: Phunuvietnam) 

Trại Bảo an binh

Trên phố Hàng Bài – tuyến phố thương mại sôi động ở trung tâm Hà Nội có một công trình kiến trúc mang dáng dấp của một cánh cổng tam quan cổ kính, được gắn số 40A. Đó chính là cổng trại Bảo an binh, địa điểm ghi dấu một sự kiện trọng đại trong cuộc Cách mạng Tháng 8 ở Hà Nội.

Nơi đây từng có một đội lính Bảo an đông đảo, được trang bị đầy đủ vũ khí đồn trú. Lực lượng chủ công chiếm trại Bảo an binh là Đoàn thanh niên cứu quốc thành Hoàng Diệu. (Ảnh: Kienthuc)

Trại Bảo an binh có tiền thân là trại lính khố xanh nằm dưới sự quản lý của quân đội Pháp. Sau khi Nhật đảo chính Pháp, cơ sở này đổi tên thành trại Bảo an binh Trung ương.

Cổng trại Bảo an binh xưa, nay vẫn còn tại số 40A phố Hàng Bài, Hà Nội. (Ảnh tư liệu: Zing.news)

Vào ngày 19/8/1945, lực lượng Việt Minh cùng với quần chúng cách mạng tỏa đi khắp nội thành Hà Nội, tổ chức cho quần chúng đánh chiếm Phủ Khâm sai, Tòa Đốc lý, Sở Mật thám… Một trong những mục tiêu quan trọng cần phải chiếm lĩnh là trại Bảo an binh.

Biển di tích được gắn ngay cổng trại Bảo an binh. (Ảnh: Kienthuc)

Sau này, trại Bảo an binh được bàn giao cho lực lượng Công an nhân dân vũ trang đóng quân. Ngày nay, cổng trại đã được gắn biển di tích lịch sử. Phía sau nét rêu phong của công trình là một câu chuyện lịch sử đầy ý nghĩa về sức mạnh của quần chúng nhân dân...

Cột cờ Hà Nội

Đây là một trong năm di tích còn được bảo tồn nguyên vẹn trong quần thể khu di tích thành cổ. Cột cờ cao 41 mét, gồm ba tầng đế và một thân cột. Các tầng đế có hình vuông, nhỏ dần lên trên, chồng lên nhau, xung quanh ốp gạch.

Cột cờ Hà Nội là một kết cấu dạng tháp được xây dựng dưới thời vua Gia Long trên phần đất phía Nam của Hoàng thành Thăng Long (bắt đầu xây dựng từ năm 1805 và hoàn thành vào năm 1812). (Ảnh tư liệu: Laodongthudo/ Tonkin)

Trong thời kỳ Pháp thuộc, Cột cờ Hà Nội được quân Pháp dùng để làm đài quan sát. Năm 1945, sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên được treo lên Cột cờ Hà Nội. Chính vì vậy, khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, hình ảnh Cột cờ Hà Nội cũng đã được in trang trọng trên đồng tiền được phát hành đầu tiên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Mai Phương

(Tổng hợp)

Từ khóa: Cách mạng Tháng 8Hà Nộiđịa danhđịa chỉ đỏQuảng trường Ba Đìnhcột cờ Hà NộiTràng Tiềntổng khởi nghĩa19/8/1945Ủy ban Khởi nghĩathành lậpBắc bộ phủBảo an binh