Tổng đài: 0243 8356 700 | Email: hanoitv.online@gmail.com

Tìm hiểu về bệnh phong
27/01/2022 08:03
(HanoiTV) - Bệnh phong hay còn gọi là bệnh hủi, bệnh đã xuất hiện hàng nghìn năm trên thế giới, hiện nay bệnh phong đang dần biến mất. Đây là một căn bệnh nhiễm khuẩn lây từ người này sang người khác.

Khi bị phong nếu không được điều trị kịp thời thì bệnh sẽ gây ra nhiều tàn phế, ảnh hưởng đến khả năng lao động và sinh hoạt bình thường. Nhiều người còn có thành kiến sai lầm về bệnh phong làm tổn hại đến tâm tư, tình cảm, sang chấn tâm lý của người bệnh đối với cộng đồng xã hội.

Đặc điểm của bệnh phong

Bệnh phong là một loại bệnh truyền nhiễm mãn tính do tác nhân là vi khuẩn Mycobacterium Leprae gây ra. Cho đến nay, cơ chế lây truyền chính xác của bệnh phong vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, các thống kê cho thấy bệnh có thể lây truyền qua sự tiếp xúc giữa người bị bệnh và người khỏe mạnh, đặc biệt xu hướng lây truyền bệnh phong qua đường hô hấp đang gia tăng mạnh.

Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây nhiễm qua côn trùng – vật trung gian. Bệnh phong ảnh hưởng nhiều nhất đến các dây thần kinh của tứ chi, da, niêm mạc mũi và đường hô hấp trên, gây viêm loét da, tổn thương thần kinh và yếu cơ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây biến dạng cơ thể và thậm chí là tàn tật vĩnh viễn. Ngoài ra, một số biến chứng khác cũng có thể xảy ra nếu loại bệnh này không được can thiệp:

Rụng tóc và rụng lông, đặc biệt là lông mày, lông mi...

Nghẹt mũi mãn tính, chảy máu cam và xẹp vách ngăn mũi.

Viêm mống mắt.

Tăng nguy cơ bị bệnh tăng nhãn áp – một trong những bệnh về mắt gây tổn thương đến thần kinh thị giác, gây mù lòa.

Suy thận.

Giảm năng lực sinh lý...

Theo trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC), bệnh phong xuất hiện đặc biệt nhiều ở các quốc gia có khí hậu nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Dấu hiệu, triệu chứng của bệnh phong

Khi mắc bệnh phong, bệnh nhân thường xuất hiện các triệu chứng lâm sàng rõ ràng và dễ quan sát. Một người bị bệnh có thể xuất hiện một đến nhiều dấu hiệu trong các dấu hiệu sau:

Tổn thương trên da, mất cảm giác.

Da xuất hiện các vệt màu.

Yếu cơ, tê bì ở cánh tay, bàn chân, bàn tay và chân.

Tổn thương da có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều, đôi khi có màu đỏ hoặc màu hồng. Điển hình các tổn thương da do bệnh phong thường có thể nhìn thấy được như đốm (da phẳng, khác màu), bị nổi các vết mẩn đỏ hoặc các nốt sần.

Vấn đề mất cảm giác trên da đi kèm với yếu cơ là hệ quả của sự tổn thương dây thần kinh.

Theo Ts.Bs Nguyễn Hữu Quang – Phó Trưởng khoa phẫu thuật thẩm mĩ và phục hồi chức năng, bệnh viện Da Liễu Trung ương: ‘Việt Nam đã thực hiện chương trình chống phong quốc gia rất tốt. Hiện nay có rất nhiều loại thuốc điều trị bệnh phong rất hiệu quả, do đó tỷ lệ mắc phong tại Việt nam hiện nay rất thấp, nên nhiều trường hợp mắc bệnh phong bị chẩn đoán muộn, để lại di chứng tàn tật nguy hiểm cho bệnh nhân và có thể tạo thành các ổ bệnh nguy hiểm trong cộng đồng. Vì vật, các bác sĩ không được mất cảnh giác với bệnh lí này, khi nghi ngờ có bệnh nhân mắc bệnh cần chuyển tới các cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và làm các xét nghiệm chẩn đoán”

Nguyên nhân

Bệnh phong do vi trùng và là một bệnh nhiễn trùng, được ghi nhận từ rất lâu trong lịch sử loài người. Đây là bệnh rất khó lây và có thời gian ủ bệnh kéo dài, nên rất khó xác định bệnh nhân bị nhiễm bệnh ở đâu và khi nào. Trẻ em thường dễ nhiễm bệnh hơn người lớn.

Bệnh phong có biểu hiện lâm sàng khá đa dạng, nhưng có hai dạng thường gặp là dạng phong củ và dạng phong u, từ mỗi dạng này lại chia ra nhiều thể khác nhau nữa. Cả hai dạng trên đều gây tổn thương da, nhưng thường thì dạng phong u gây những tổn thương nặng nề hơn, tạo thành những cục u lớn ngoài da khiến bệnh nhân có bộ dạng méo mó, dị dạng.

Thực tế thì cả hai dạng bệnh đều gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên (nhất là các chi), làm bệnh nhân mất cảm giác ngoài da và yếu liệt các cơ từ từ. Chính việc mất cảm giác này mà bệnh nhân phong thường xuyên bị các chấn thương vào tay và chân, dần dần mất hẳn bàn tay hoặc bàn chân của mình.

Điều trị

Nguyên tắc điều trị: dung đa hóa trị liệu kết hợp vật lý trị liệu, vận động liệu pháp để chống tàn phế với mục tiêu là chữa khỏi đưa người bệnh trở về xã hội chứ không đơn thuần là diệt hết vi khuẩn và tránh lây nhiễm cộng đồng.

Cụ thể đa hóa trị liệu

-Dapsone(D DS) 100mg/ngày

-Rifampicin 12-15mg/1 kg cân nặng

-Clofazamin 50mg/ngày

Thời gian điều trị dài từ 12-24 tháng.

Thực tế ở Việt Nam và nhiều nước khác trên thế giới kết quả điều trị tốt, bệnh giảm nhanh, số tái phát không đáng kể.

Những biến chứng của bệnh phong:

- Vì da không còn cảm giác nên người bệnh thường hay bị báng hoặc thương tích nơi đầu ngón tay ngón chân mà họ không biết. Rồi vết thương bội nhiễm với vi khuẩn khác, tế bào tiêu hao, xương hủy hoại, ngón tay ngón chân ngắn lại. Do đó, xưa kia, có người cho rằng bị phong thì ngón tay ngón chân rụng dần.

- Thần kinh ngoại vi tổn thương khiến bàn tay bàn chân không cử động, cứng lại, co quắp. Họ đi lại khó khăn và không cầm đồ vật được.

- Bàn chân thủng loét và nhiễm độc.

- Giác mạc tổn thương, mờ đục, áp nhãn tăng cao, mắt khô, không chớp mắt và có thể đưa tới khiếm thị, mù lòa.

- Ngọc hành teo, không sản xuất được tinh trùng, đưa đến vô sinh nam.

- Lông mày, lông mi rụng nhưng tóc toàn vẹn.

Chính những biến chứng này là nguyên nhân đưa tới tàn tật cho bệnh nhân.

PHÒNG BỆNH PHONG:

Về phòng ngừa bệnh thì vaccin BCG và thuốc viên dapsone đã có một thời kỳ được dùng, nhưng công hiệu hạn chế nên hiện nay ít được áp dụng.

Hiện nay, bệnh chỉ xảy ra rất ít tại một số quốc gia chứ không là dịch như cúm. Bệnh lại rất khó lây lan, cho nên các chuyên gia y tế khuyến cáo mọi người:

- Tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch mũi, miệng của bệnh nhân.

- Rửa tay sạch sẽ sau khi chăm sóc, tiếp xúc với bệnh nhân.

- Hiểu biết rõ ràng về nguyên nhân, diễn tiến của bệnh.

Bệnh phong không còn nguy hiểm nữa. Bệnh phong có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và bệnh nhân uống thuốc đúng theo hướng dẫn. Tuy nhiên sau khi điều trị, bệnh phong hết lây lan, nhưng thường để lại một vài di chứng cả về thể chất lẫn tâm thần cho bệnh nhân. Họ còn cần được sự chăm sóc, giúp đỡ của xã hội, của mọi người trong việc phục hồi chức năng, phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi kinh tế xã hội và thay đổi hình ảnh người mắc bệnh phong trong cộng đồng. Họ xứng đáng được đối xử bình đẳng như những con người bình thường khác.

 

Tuyết Mai

Từ khóa: